79 
vaste, niet verbrokkelde massa vormend. ‘Zelfs zijn veel 
vulkanische gesteenten, van jongeren oorsprong dan de 
lavastroom, hier en daar door den kalk tot eenen puim- of 
grindssteen verbonden. Het is niet twijfelachtig, dat de 
kalk de jongere en de lavastroom de oudere vorming is, 
en dat zich op den lavastroom, die vroeger in zee is ge- 
stroomd, later een koraalrif heefi gevormd, dat daarmede 
omtrent 15 el werd opgeheven. Hier is dus op Oost-Java 
zonder twijfel een rijzen van den bodem in een betrekke- 
lijk nieuw tijdvak aanwezig, een tot dus ver niet bekend 
voorbeeld. 
Jaunghuhn heeft een dergelijk verschijnsel aan den zuid- 
westhoek van Java waargenomen en dewijl nu het oprijzen 
van den noord-oosthoek insgelijks te bewijzen is, zoo is 
bet niet onwaarschijnlijk, dat geheel Java aan zulk een 
oprijzen is onderhevig geweest, hetgeen bij een land, zoo 
rijk van vulkanen, niet kan bevreemden. Hier voor pleiten 
echter ook nog andere omstandigheden. De zee-engte tus- 
schen Java en Madoera verzandt dagelijks meer en zal over 
eenige tientallen van jaren voor groote schepen niet meer 
bevaarbaar zijn. Het fort Erfprins, vroeger door de Ne- 
derlanders midden in de zee-engte aangelegd, is heden reeds 
zoodanig door ondiepten omgeven, dat schepen daar niet 
meer kunnen aanleggen. Soerabaja, de groote hoofdstad in 
het oosten van Java, ligt niet ver van zee aan de monding 
der Kalie-Mas (de gouden rivier), die een arm is van de 
Kalie Brantas; — tusschen twee armen van den stroom heeft 
zich de vruchtbare delta van de Kalie-Mas gevormd, die 
wegens hare vruchtbaarheid de gouden streek genoemd 
was. Die delta is meer dan twaalf vierkante geogra- 
phische. mijlen groot en eene vorming van den jongsten 
tijd, want de stad Modjopahit, de hoofdstad van het 
vroegere rijk van gelijken naam, ligt heden met hare 
bouwvallen acht uren gaans van de zee verwijderd en, naar 
Zollingers waarneming, 51 el boven de oppervlakte der zee. 
Volgens Javaansche overleveringen was zij nog in de dertiende 
