86 
komt. Van uit de vallei aan den voet des kegels (e) kan 
men echter duidelijk tot beneden toe den lava-stroom her- 
kennen, die zich tot aan zee uitstrekt. Hij is van jonge- 
ren datum, want er hebben zich nog geene ravijnen in ge- 
groefd, en de plantengroei is ook nog veel jonger dan aan 
de zuidelijke zijde van den berg. Midden door den lava- 
gang strekt zich een spleet uit, waarschijnlijk eene af koe- 
lings-spleet, die zich als een zwarte, aan beide randen nog 
‘scherpe kloof voordoet. 
Deze lava-stroom verdeelt zich beneden in tweeën en 
vormt daardoor het hoefijzer-vormig gedeelte, dat batoe- 
angoes of verbrande hoek genoemd wordt. Het noorde- 
lijkste gedeelte loopt tot in zee uit, en vormt daar een 
steilen wand van wel 50 à 60 voeten hoogte en 400 breed. 
te volgens mijne schatting. Het zuidelijkste gedeelte strekt 
zich niet tot in zee uit, doch is eveneens door de zwarte 
kleur sterk van de omringende, met planten begroeide 
streken afgescheiden. 
Deze lavagang wordt door Reinwardt opgegeven als niet 
uit den krater gevloeid, maar als ter plaatse opgeheven 
(pag. 495), iets dat door Junghuhn wordt tegengesproken. 
Om hierin te beslissen kan het volgende dienen; vooraf 
echter moet opgemerkt worden dat op Ternate meer voor- 
beelden zijn van hevige vulkanische werking aan den voet 
des vulkaans. 
Aan de westelijke zijde, niet hoog boven de oppervlakte 
der zee, bevinden zich digt bij elkander de meren Soela 
Takoemi (zie o. a. Bleeker's reize.) De wanden van het 
grootste meer zijn opgeheven; beide zijn door eene plotse; 
linge inzakking ontstaan. 
Bijzonderheden heb ik niet kunnen inwinnen: de inlan; 
ders zijn zoo vol van bijgeloovige vrees voor den berg dat 
men van hen niet op eenige bepaalde berigten kan rekenen. 
Alles bepaalt zich dus bij de opmerking dat het za Valen- 
tijn is geschied, want deze beschrijft nog een togt van uit 
Soela Takoemi (uitgave Keizer, te deel, pag. 158.) 
