92 
rondom den ouden krater, die geen 500 voet diameter zal 
hebben, rondwandelt; die top heeft echter eene helling van 
noord naar zuid, en het hoogste noordelijke punt ligt 500 
voet boven het vlak van den ouden krater, die destijds aan 
de zuidzijde open scheen te zijn, doch thans gesloten is, 
hoewel hij toegankelijk en naar schatting 100 à 150 voeten 
diep is. Alles toont dus aan dat de metingen van Reinwardt, 
zoowel als die van VerHuell goed waren, doch dat het 
punt waar Reinwardt zijne meting deed, niet zoo gemak- 
kelijk is terug te vinden. 
Hetgeen Reinwardt ten opzigte van den Goenong-Apie 
op pag. 4135/17 zegt, geloof ik te moeten bevestigen, tegen het 
gevoelen van Turiishati De top is te klein en te zuiver 
kegelvormig dan dat hij niet eene grootere dikte zoude ge- 
kregen hebben, langs dat gedeelte der helling, waar de lava 
zoude zijn afgevloeid, want er blijft altijd eenige gestolde 
lava op de helling liggen. 
Bovendien moet men het oppervlak der zee niet in de- 
zen zin als den voet van den Goenong-Apie beschouwen, 
maar aannemen dat bijv. de zee 10 à 15,000 voeten daalt, dan 
krijgt het gebergte meer het aanzien van dat van Tenger, 
en dan krijgt de plaats, waar de lava uitgewrongen is, niet 
den naam van voet van het gebergte, maar voet van den 
2000 voet hoogen eruptie-kegel, zoodat deze plaats dan 
nog eigentlijk tot den top van het geheele gebergte gere- 
kend kan worden. 
Valentijn zegt dat het hoogste punt van Groot- Banda 
nog iets hooger is dan de Goenong-Apie. Tot bewijs voert 
hij aan het feit dat men van dat punt, over den Goenong- 
Apie, de zee kan zien. (Mullers reize pag. 47). Het is zon- 
derling dat men hiervan zoo lang dupe is geweest, want 
het is feitelijk onmogelijk. De beide toppen liggen zoo 
digt bij elkander, en verschillen zoo weinig in hoogte, 
dat de lijn die langs beiden getrokken wordt, de zee of niet 
bereikt wegens de kromming der aarde of wel eerst op zulk 
een afstand, dat de kim niet meer te onderscheiden is. Dit 
