98 
Dat al de famarolen rondom den top en beneden denzelven 
worden aangetroffen, laat zich door het bovenstaande verkla- 
ren. De algemeene vorm van de ruimte waarin de eruptie 
heeft plaats gehad is een omgekeerde kegel, doch heeft hier 
meer eene U vormige gedaante gehad. 
Het omhoog gedreven gesteente was niet vloeibaar, zoo- 
dat er tusschen hetzelve en den ouden binnenwand kleine 
ruimten en openingen zijn overgebleven. Hierdoor ontsnap- 
pen de dampen en gassen, en wijzen alzoo de streek aan 
waar de rand van den ouden muur zich bevindt. De 
dampen strijken dus nog langs het nieuw opgeheven ge- 
deelte dat boven de rand uitsteekt; later, na meerdere ver- 
weering of na het ontstaan van spleten, zullen die dampen 
er door heen breken en alzoo weder op den top te voor- 
schijn komen. 
Men ziet bij den Merapie hoe binnen weinige jaren zich 
eene massa heeft kunnen opheffen van 100 à 150 millioen 
kubieke voeten, zonder hevige aardbevingen of zonder dat 
er eenige schade in den omtrek is aangerigt, in een woord, 
zonder dat de top van een gesprongen is (zie o. a. pag. 412) 
zoo als het geval is geweest bij den Geloenggong, Sangir 
en Makian. Het hevige eener eruptie hangt niet zoo zeer 
af van de volstrekte kracht die er werkt, als wel van 
den tegenstand die zij ondervindt. Had bijv. de hier op- 
geheven steenmassa zich eens vroeger als vloeibare lava 
rondom binnen den ouden kratermuur vast kunnen hech- 
ten of om andere redenen meer weerstand geboden, dan 
was zij welligt met één slag uitgeslingerd en had meer 
verwoesting te weeg gebragt. Deze als het ware langzame 
en gemakkelijke opheffing doet dus veronderstelien dat hier 
geene gassen in het spel zijn geweest, maar dat welligt 
in den berg eene groote hoeveelheid lava is omhoog gedreven, 
die den bodem heeft doen rijzen, zonder er door te breken. 
Om echter zoodanige veronderstelling te toetsen aan het- 
geen op den berg waargenomen. kan worden, moet men 
meer tijd kunnen besteden dan bij een kort bezoek beschik- 
E 
Î 
Ì 
3 
Í 
M/ 
ee 
