105; 
Dat de cirkel, die door v. M. op bladz. 11 wordt ge- 
trokken, den krater Wirogomo tot middelpunt heeft, 
schijnt meer in den wensch van den schrijver te liggen, 
om dezen krater, voor de vlakte een hoofdrol te doen spelen, 
dan wel in het verschijnsel zelf. De hevigste schuddingen 
hebben toch plaats gehad te Banjoe-Biroe en Willem I, 
terwijl naar alle rigtingen, van uit deze plaats der hevigste 
werking, de schuddingen in kracht afnamen. Van andere 
plaatsen, meer nabij den krater of wel aan zijne andere 
zijde wordt niets medegedeeld, en bet schijnt dus dat 
men met evenveel regt andere cirkels had kunnen trekken, 
zoo slechts Banjoe-Biroe en Willem I daar binnen vielen. 
Doch beschouwen wij de verschijnselen zelven, zoo als 
die door schrijver worden medegedeeld. 
Behalve de hevige aardschuddingen, van tijd tot tijd door 
onderaardsch gedruisch vergezeld, hebben ze bestaan in een 
luid sissend of fluitend geluid in de lucht, van den kant 
der rawa komende; eene vermenging van zwaveligzuur (?)- 
gas met den dampkring, alsmede een dampwolk; eene 
ontsnapping van gas uit de rawa, vergezeld van eene aard- 
schudding; het kleuren en opstijgen van het water in de 
putten te Banjoe-Biroe, en eene meerdere uitvloeijing van 
water uit de bron te Lemboe. 
De aardbevingen hebben zich over eene niet onbelang- 
rijke uitgestrektheid doen gevoelen, die echter de bijzon- 
derheid: aanbiedt, dat beoosten de vlakte geene voortplan- 
tingen van beweging, zooals dit ten westen van haar 
plaats had, werden waargenomen. 
De schrijver merkt zeer te regt aan op bladz: 12, dat, hoewel 
de ruimte waarin de schokken door overplanting der be- 
weging zich hebben doen gevoelen, vrij uitgestrekt is, het ver- 
schijnsel toch zijn sterk gelokaliseerden aard blijft behouden. 
In overeenstemming hiermede kunnen wij de schuddingen 
verdeelen in die, welke een direkt uitvloeisel waren van 
de werkende oorzaak, en in sekundaire, of die welke 
alleen door voortplanting van beweging zijn ontstaan. 
