104 
De eerste hebben zich bepaald tot de vlakte, de laatste 
zijn langs opheffingsruggen voortgeleid, die ook, zooals 
bekend is, de beweging beter overbrengen dan vlakten. 
Uit het onderzoek dat v. Musschenbroek, instelde op ver- 
schillende plaatsen langs de vlakte, blijkt dat in den om- 
trek van Banjoe-Biroe en Willem [ de werking het he- 
vigst is geweest, terwijl zij naar het oosten, te Bawen, 
Pagoeman en Salatiega, in sterkte zeer spoedig is afgeno- 
men, waarop echter de post te Merak-Matie eene uitzon- 
dering maakt, die, even als v. M. dit doet, door plaat- 
selijke omstandigheden (waarmede ik niet bekend ben) zal 
moeten worden verklaard. Van uit „het middenpunt der 
hevigste werking hebben zich dus de schuddingen met 
verminderde kracht in den omtrek uitgebreid. Naar het 
oosten is de kracht, door de vlakte zelve die te door- 
loopen was, spoedig verminderd, doch aan de westzijde, 
waar de uitgestrektheid der vlakte slechts gering was, en 
het middenpunt der hevigste werking digt bij den voet 
van het gebergte ligt, heeft zich de schudding der vlakte 
op de opheffings-rug Merapie, Telomojo en Djamboe over- 
geplant, welke schuddingen vervolgens, met minder spoe- 
dig krachtverlies, een belangrijk eind hebben afgelegd. 
De schuddingen die dus niet als sekundair kunnen wor- 
den aangemerkt, hebben zich alléén tot de vlakte bepaald, 
en wel hoofdzakelijk tot het westelijk gedeelte, waaruit 
volgt dat zij op een betrekkelijk zeer kleine uitgestrekt- 
heid hebben plaats gehad, (geheel gelokaliseerd zijn, zoo- 
als v. M. aanmerkt) zoodat zij ons dus al terstond wijzen 
op een oorzaak die slechts weinig beneden de oppervlakte 
kan gelegen zijn. 
Behalve de aardschuddingen werd een sissend en fluitend 
geluid in de lacht waargenomen, van den kant der rawa 
komende, welk geluid wel geene andere verklaring toelaat 
dan dat het door het ontsnappen van gas is veroorzaakt, 
eene veronderstelling die ook wordt bevestigd, door dat de 
dampkring op eene merkbare wijze met zwaveligzuur-gas 
werd vermengd en een dampwolk werd gezien. 
