106 
tuigen is dikwerf zoo subjektief, dat men werkelijk iets 
meent waartenemen van hetgeen het oordeel in een on- 
middelijk verband met het waargenomen verschijnsel opvar. 
Wij willen echter de mogelijkheid van het aanwezen bij 
diergelijke verschijnselen van zwaveligzuur- gas niet ontken- 
nen, vooral niet na de lezing van het belangrijke stuk 
„over eene heete dampbron in Limburg” door dr. Verver 
in verslagen en mededeelingen der Kon. Akad. van Weten- 
schappen, afdeeling natuurkunde 2° reeks, eerste deel, eer- 
ste stuk, bladz. 64. 
Wat betreft de meerdere uitvloeijing van water uit de 
bron te Lemboe, hierbij behoeven wij niet te blijven stil- 
staan, daar deze genoegzaam door v. M. uit de schuddin- 
gen verklaard is. 
Wij zien dus uit de waargenomen verschijnselen dat al- 
les kan verklaard worden door gas- en damp-ontwikkeling, 
en dat de schuddingen wijzen op eene oorzaak, die slechts 
weinig onder de oppervlakte van den grond kan gelegen zijn. 
“Neemt men nu hierbij in aanmerking dat het veen, eene 
ophooping van plantaardige stoffen, aanleiding geeft tot 
gas-ontwikkeling, die trouwens ook meermalen werd waar- 
genomen, dan volgt hieruit dat als oorzaak der aardschud- 
dingen moet worden aangenomen de gas- en damp-ont- 
wikkeling in het veen en dat men ze dus niet als vulka- 
nisch, maar als pseudo-vulkanisch zal moeten beschouwen. 
Ook de vroegere gebeurtenissen in de vlakte wijzen al- 
len op het veen als oorzaak van haar ontstaan: de vroe- 
gere, steeds uit de rawa komende schuddingen, de uitbar- 
sting die vroeger de geheele vlakte met modder overdekte, 
alsmede het slijkvulkaantje van 1858. Hoewel dit laatste 
verschijnsel door v. M. aan vulkanische krachten wordt toe- 
geschreven, zoo zijn wij het echter hierin geheel met Jung- 
huhn eens, dat hier geen vulkanische werking plaats had, 
die trouwens ook bij diergelijke slijkvulkanen nimmer wordt 
aangenomen. 
Ik heb wel eens hooren beweren dat men in de vlakte 
