150 
terwijl een rijk kolenveld in een jonger geologisch 
terrein aldaar tot de hooge zeldzaamheden behoort. 
Dat echter op Borneo het groote aantal van evenwij= 
dige lagen niet ontbreekt en dat daarbij ook vrij zwa- 
re voorkomen blijkt op Oranje-Nassau alwaar men in 
de dwarsgaanderij (n°. 1), 18 evenwijdige zwartkoolla- 
gen te zamen zwaar 9,38 ned. ellen ontmoette, inge- 
sloten tusschen andere lagen ter gezamenlijke dikte van 
slechts 160 ned. ellen. De kool van Benkoelen heeft 
volgens rapport van den kontroleur J. E. Van den Bor 
eene zwaarte van 2 tot 4 rijnlandsche voeten. 
Laat ons nu zien, in hoeverre deze zoo veel jonge- 
re zwartkoolsoorten, volgens scheikundig onderzoek , in 
geaardheid met de engelsche uit de oude steenkoolfor- 
matie verschillen. 
Dat allen de potaschoplossing ongekleurd laten, en 
dus zwartkolen zijn, zal wel geene vermelding behoe- 
ven. Een aantal bruinkoolsoorten, op het kabinet te 
Buitenzorg voorhanden, heb ik, als voorloopig van 
geene toepassing, buiten het onderzoek gelaten. 
Eene eerste opmerking, die hoe eenvoudig ook, wel 
_ vermelding verdient, is, dat het fijne poeder van de 5 
onderzochte oost-indische zwartkolen denzelfden bruinen 
tint heeft, even als van bruin zwart laken, dat men, 
zoo als men zegt, tegen het licht ziet, en dat dat 
poeder op wit papier gewreven, eene bruinzwarte 
vlek geeft, terwijl het poeder van de engelsche kool 
alleen zwart is, en aan het papier eene zwarte vlek 
geeft zonder den minsten tint in het bruine. Hoewel 
dit niets bewijst tegen de waarde der kool, pleit het 
evenwel zeer sterk voor de onderlinge overeenkomst 
en geringen geologischen ouderdom der vijf oost-in- 
