85 
steriele voorkwamen. De eerste gaven alle veel pollen, dat gemiddeld 
voor 75% goed ontwikkeld was, hetgeen duidt op een hooge pollen- 
fertiliteit. Individueel kon het percentage goed ontwikkeld pollen 
wisselen tusschen 40 en 100%. Doch zelfs van de individuen, die 
slechts voor 40% goed ontwikkeld pollen geven, kan men de ferti- 
liteit nog bevredigend noemen, daar de absolute hoeveelheid stuif- 
meel steeds groot was. Om eenig idee te geven, hoe groot wel de 
fertiliteit van deze bastaarden kan zijn zij hier vermeld, dat uit het 
zaad, verkregen door zelfbestuiving van één pluim van een dergelijk 
bastaardindividu ongeveer 11000 gezonde kiemplanten verkregen 
werden. 
Ook bastaardindividuen tussehen Saccharwm officinarum en 
Chunnee blijken voor een belangrijk deel een hooge mannelijke en 
vrouwelijke fertiliteit te bezitten, doch individuen, die enkel vrouwe- 
lijk fertiel zijn, zijn hieronder eveneens vrij talrijk, terwijl geheel 
steriele zeldzaam zijn. Bastaardindividuen uit een kruising van een 
bepaalden vorm van S. officinarum met Chunnee vertoonen onder- 
ling grootere verschillen in habitus dan die tusschen een bepaalden 
vorm van S. officinarum en S. spontaneum. Misschien is de oorzaak 
hiervan, dat Chunnee van meer geprononceerd heterozygotische na- 
tuur is dan Saccharum spontaneum. 
In de literatuur zijn bastaarden, uit soorten met verschillend 
ehromosomengetal ontstaan, nog slechts weinig bekend. Meestal kost- 
te het groote moeite deze bastaarden te verkrijgen; het aantal indi- 
viduen, dat men uit een bastaardeering verkreeg, was steeds gering, 
terwijl in zeer veel gevallen de bastaardeering geheel mislukte. Deze 
soortsbastaarden zijn in den regel steriel; bij uitzondering fertiel. 
Ernst 1) schreef in 1916 in zijn dertiende these van het negende 
hoofdstuk van zijn boek „Bastardierung als Ursache der Apogamie 
im Pflanzenreich”: „Kreuzungen zwischen Arten mit ungleicher 
Chromosomenzahl haben bis jetzt immer nur zur Bildung steriler 
Bastarde geführt’”’. Hier overdrijft ErNsr echter, want zonder twij- 
fel was het hem bekend, dat bij het geslacht Oenothera fertiele 
bastaarden tusschen soorten met ongelijk chromosomengetal voorko- 
men. Uit het feit, dat hij dit schreef, blijkt echter wel, dat derge- 
lijke fertiele soortsbastaarden uiterst zeldzaam zijn. Tusschen bast- 
aarden uit soorten met verschillend chromosomengetal van het 
1) A. ErNsr. Bastardierung als Ursache der Apogamie im Pflanzenreich, Eine 
Hypothese zur experimentellen Vererbungs- und Abstammungslehre, Gustav FIsCHem, 
Jena 1918, pag. 365. 
