206 
zoo snel op, dat het geheele rijpingsproces in de war gestuurd werd. 
In 1915 trad dit verschijnsel over heel Java op; elk jaar treedt het 
bijna op afzonderlijke ondernemingen weleens op. Wat kan men 
in dergelijke gevallen doen? Niets anders dan vroeg malen, want 
verbetering van het sap is in dergelijke gevallen niet meer te. ver- 
wachten. Onder water zetten van dergelijke tuinen heeft slechts 
resultaat, indien men oogenblikkelijk, zoo gauw de eerste verschijn- 
selen van verdroging optreden, ingrijpt. Wij zagen dergelijke geval- 
len in 1916 in het Sitoebondosche. Men beschikt daar over genoeg 
water om den staanden aanplant onder water te zetten. Men nam 
op één onderneming te laat zijn toevlucht tot dezen maatregel; 
hoewel de tuin oogenschijnlijk nog slechts weinig geleden had, her- 
stelde hij zich niet; andere tuinen, waar men vroeger water gegeven 
had, rijpten veel normaler. De plotselinge vroege droogte had hier 
alle processen in de plant stop gezet. Een goede rijping is gebonden 
aan het geleidelijk stop zetten van den groei; mindert de beschik- 
bare waterhoeveelheid (regen- of irrigatiewater) geleidelijk van Mei 
tot Juni, dan zal men meestal een mooi verloopende rijping krijgen. 
De verschillen, die in de rijping optreden tengevolge van den daar- 
na min of meer sterk optredenden Oostmoesson, zullen in latere 
hoofdstukken uitvoerig besproken worden. Hier wil ik slechts stipu- 
leeren, dat in een jaar met een vroeg invallende droogte, ook al 
wordt die weer gevolgd door een regenperiode in April en Mei, 
vroeg malen als regel zeer aan te raden is. In 1918 deden zich zulke 
gevallen verspreid over Java voor. Zwaardere gronden zullen dikwijls 
sterker daarop reageeren dan lichtere. In 1918 constateerden wij 
zulke gevallen in Besoeki, Madioen en op enkele Djocja-fabrieken 
met zwaren grond. 
Heeft men echter een geleidelijke vermindering van den regen 
in Maart — April en daarna een vroege droogte, dan zal in het 
algemeen de rijping mooi verloopen, maar tevens zal het vroeg- 
rijpe riet in Juni — Juli langzaam beginnen te verdrogen. De ver- 
liezen in rietgewicht worden dan in die maanden al spoedig zoo 
groot, dat zij door de stijging in rendement niet goedgemaakt 
worden, vooral bij de-soorten met een betrekkelijk korte groeipe- 
riode als 100 POJ, DI 52, 90 F en SW 5, waarbij ook de zwakte 
van het wortelstelsel voor sommige soorten op zwaardere gronden 
een rol kan spelen. Oók hier is dus niet te laat malen noodzake- 
lijk. En ten slotte hebben we op een verschijnsel te wijzen, dat op 
bijna alle zware gronden op Java ook in goede jaren optreedt, dat 
