211 
en 2 malanggoten; een bak of kendit is een reeks kottaks of petaks 
tusschen dezelfde moedjoergoten. Deze indeeling is noodig om tot 
het aanwijzen der monsterplaatsen te komen. We hebben nu nl. de 
tuinen verdeeld in proefblokken. Uit elk proef blok wil men een aan- 
tal stokken als monster nemen, en wel eenige keeren achter elkaar. 
Die stokken moeten, om onderling vergelijkbare cijfers te krijgen, 
steeds op dezelfde plaatsen gesneden worden; zoodoende krijgt men 
dus in elk blok een aantal monsterplaatsen. Het aantal dezer plaat- 
sen hangt af van het aantal stokken, waaruit ren een monster wil 
laten bestaan. Hoe groot moet dit aantal zijn? Er zijn fabrieken, die 
20, 30 of 40 stokken nemen. Het aantal hangt o.a. af van de capaci- 
teit van het monstermolentje, van de wijze van vervoer der monsters 
in verband met de ligging der tuinen; toch is 20 wel het meest 
voorkomende getal, wat gewoonlijk beteekent per bouw 2 tot 4 
stokken. Op sommige fabrieken komt men soms nog hooger, tot 6 
à 7 stokken per bouw, b.v. op de sf. Perning. Het hangt er vooral 
van af‚, of men in een tuin veel verschillende soorten heeft. De 
practijk heeft uitgewezen, dat dit aantal stokken per blok voldoende 
is; ook hier geldt, wat ik boven schreef: men moet zich bij de om- 
standigheden aanpassen. Heeft men een zeer grooten tuin, dan kan 
het aantal verhoogd worden; bij een kleinen kan het desnoods ver- 
laagd worden, maar het heeft iets voor, de monsters zooveel moge- 
lijk even groot te houden. Nadat het aantal stokken bepaald is, 
moeten dus in het blok evenveel, laten we zeggen 20, monsterplaatsen 
aangewezen worden. | 
Deze moeten gelijkmatig over het blok verspreid worden; men 
telt daarvoor hoeveel kendits er zijn en stelt vast hoeveel monster- 
plaatsen er per kendit komen, en hieruit bepaalt men weer, in de 
hoeveelste petak een monsterplaats komt. Dit alles wordt door den 
leider op de kaart aangegeven. Verder wordt nu een afspraak ge- 
maakt, dat in elke petak altijd in een bepaalde geul bij de zoo- 
veelste plant van den rand begonnen wordt. Door dit systeem wordt 
dus, met wilschakeling van elke: keuze, op het fabriekslaboratorium 
vastgelegd, waar de monsters uitgezet worden. Keuze is hierbij niet 
mogelijk. 
Nu hangt het van het aantal malen, dat men een monster wil 
onderzoeken, af, hoeveel stokken op één plek gemerkt worden. Wil 
men 10 maal een vooranalyse maken, dan worden op elke plaats 10 
stokken geëtiketteerd, want het merken geschiedt met etiketten. Op 
deze etiketten komen te staan: de tuinnaam, de letter van het 
