213 
beerde iĳjzerdraadjes ter bevestiging van de etiketten. Als systeem 
verkiest hij het plaatsen der monsters in zigzaglijnen- Hij gaat nog 
uit van het standpunt, dat een „gemiddelde” stoel uitgekozen moet 
worden. De verschillende bezwaren tegen dit laatste zijn reeds in 
het voorgaande behandeld. 
Een andere wijziging is de volgende: Op sommige fabrieken 
merkt men op één -monsterplaats alle stokken met hetzelfde num- 
mer; uit één blok komen dan op één dag etiketten met een reeks 
nummers. Dit systeem is beslist minder juist; per monsterplaats 
zijn de stokken gelijk gemerkt, zoodat de mandoer op elke plaats 
b.v. den dunsten stok kan uitzoeken bij elke bemonstering. De stok- 
ken worden dan wel alle opgebruikt ten slotte, maar de kans 
op een eenzijdige samenstelling van een monster is grooter ge- 
worden. 
Het is duidelijk, dat allerlei afwijkingen geoorloofd zijn, mits 
het principe: monsterneming zonder uitkiezen, zoo goed mogelijk 
gehandhaafd blijve. Het kan ten slotte voorkomen, dat een bepaalde 
plaats niet meer bereikbaar is wegens legeren van riet: in derge- 
lijke gevallen doet men het best later nog het monster uit te 
zetten op een andere plaats. Legert een groot gedeelte van een 
tuin, dan is het beter dit gedeelte niet meer te bemonsteren; de 
rijping van dergelijke stukken is meestal zoo onregelmatig, dat men 
beter doet òf groote proefvakken te snijden, òf het riet te oogsten 
op de rijpheid van het staande riet in den omtrek. - 
Men wenscht soms grootere monsters te nemen en laat dan 
b.v. van een monsterplaats een heelen stoel halen: het bezwaar van 
het meerdere vervoer en het meerdere te vermalen materiaal wordt 
dan wel gevoeld en ondervangen door bij de eerste analysen weinig 
stoelen te nemen, en wanneer het oogenblik van rijpheid nadert, 
dit aantal uit te breiden. Het komt mij juister voor om als men 
zich de moeite wil geven van grootere monsters te vervoeren en te 
vermalen, dezen meerderen arbeid aan te wenden voor het halen 
van stokken van meer monsterplaatsen; de betrouwbaarheid van een 
monster stijgt niet door het eenvoudig grooter maken ervan, maar 
door de betere samenstelling. Ook prefereer ik monsters, die steeds 
van dezelfde samenstelling zijn boven die, welke langzamerhand 
grooter gemaakt worden. 
Er is nog een punt, waarover dikwijls verschil van meening 
heerscht. Er wordt ons dikwijls gevraagd, of er niet rekening ge- 
houden moet worden met de aanwezigheid van meer of minder 
