348 
maakt, afgefiltreerd, het filtraat met SO, zuur gemaakt en gekookt. 
De reactie werd niet alkalisch. 
Een vierde deel werd bij + 50° met CO; iets alkalisch gemaakt, 
niet gefiltreerd en met SO; iets zuur gemaakt, waarna zonder fil- 
tratie werd gekookt; na 8 minuten was de reactie weer alkalisch. 
Hebben we vóór het SO} toevoegen afgefiltreerd, dan wordt de 
reactie door koken niet meer alkalisch. Wat toch is het geval? Het 
zich in oplossing bevindende CaCO3 heeft zich met SO, omgezet tot 
Cas0O3z en CO, dat, daar het minder oplosbaar is dan het SO, door 
koken grootendeels wordt verwijderd. Is er overmaat SO, geweest, 
dan krijgen we weer het systeem CaS03, SOs, dat, zooals we gezien 
hebben, door koken niet alkalisch wordt. Wordt gekookt zonder dat 
het neerslag is afgefiltreerd, dan zal eerst SO, worden uitgedreven. 
De hoeveelheid SO, die bij koken oplosbaar is, zal zich echter om- 
zetten met het vaste CaC03 tot CaS03 + CO5, dat wel weer wordt 
uitgedreven. Hierdoor ontstaat op den duur een alkalische reactie. 
In ruwsap zijn aanwezig alkali-zouten der organische zuren, orga- 
nische zuren en verder suikers en colloïden, die op de.kwestie weinig 
invloed uitoefenen. Door toevoeging van kalk krijgen wij eerst een 
neutralisatie der vrije zuren, terwijl een deel der oplosbare calcium- 
zouten, die hierbij worden gevormd, zich zullen omzetten met de al- 
kalizouten der zuren, die een onoplosbaar calciumzout kunnen geven. 
KOH zal zich natuurlijk door het toevoegen van kalk aan dit 
systeem niet vormen. 
Bij het neutrale punt bevinden zich dus in oplossing: caleium- 
en alkali-ionen, in evenwicht met organische zuurrest-ionen en de 
betreffende ongedissocieerde zoutmoleculen. 
Bij verdere kalktoevoeging wordt de reactie natuurlijk alkalisch. 
Gaan wij nu koolzuur toevoegen bij lagere temperatuur, dan 
zal eerst het vrije Ca(OH), worden omgevormd tot CaC0s, dat, zoo- 
als wij gezien hebben, alkalisch reageert. Gaan wij verder, dan zal 
ook uit de calciumzouten der organische zuren calciumcarbonaat 
ontstaan; de hierbij vrijkomende organische zuren zullen de alkali- 
zouten der organische zuren neutraliseeren, terwijl er ook calciumbi- 
carbonaat zal worden gevormd, en de reactie wordt zuur na eerst 
neutraal te zijn geweest. Bij het neutrale punt kunnen we ons voor- 
stellen twee systemen te hebben, die op elkaar weinig invloed uit- 
oefenen. In de eerste plaats het systeem van alkali- en calcium-ionen 
in evenwicht met de organische zuren. En in de tweede plaats het 
erde "ed 
