418 
geslaagde infecties niet groot (3 van de 65 ingespoten planten). Het 
lijkt dus wel waarschijnlijk, dat bij het suikerriet de smetstof, buiten 
de plant aan de lucht blootgesteld, spoedig de virulentie verliest. 
Hoewel nu het infectieuze karakter voor sommige mozaïek- 
ziekten al lang vaststaat, is nog niemand erin geslaagd aan te 
toonen, van welken aard de smetstof bij deze ziekten is. Men heeft 
tot dusver geen organisme uit de zieke planten kunnen isoleeren, 
noch heeft men daarin met zekerheid parasieten kunnen aantoonen. 
Wel zijn er van het begin af onderzoekers geweest, die kleine kor- 
reltjes in de zieke planten zagen (14), welke zij voor bacteriën 
hielden, en zijn er in den laatsten tijd onderzoekers, die meenen 
amoebe-achtige lichaampjes (19, 29) in de aangetaste deelen te 
hebben gevonden, maar eenig bewijs, dat deze korreltjes of lichaampjes 
werkelijk de oorzaak der ziekte zijn, of zelfs dat het werkelijk 
parasieten zijn en geen reactieproducten van de aangetaste cellen 
op de ziekte, is nog niet geleverd. 
Verschillende eigenschappen van de smetstof heeft men ae 
kunnen vaststellen. Zoo blijkt zij over het algemeen hooge tempera- 
turen te kunnen verdragen. Eerst bij temperaturen boven 60° blijkt 
zij onwerkzaam te worden, terwijl niet sporenvormende organismen 
meest reeds bij temperaturen even boven de 50° afsterven. Een an- 
dere eigenschap is de gemakkelijke filtreerbaarheid; door onverglaasd 
porselein gaat de smetstof der mozaiekziekte gemakkelijk heen; 
volgens BEYERINCK diffundeert zij zelfs door agar-agar-platen (5). 
Bij de tabak bleek de smetstof bovendien een grooten weer- 
stand te bezitten tegen chemicaliën. Met aether, chloroform en 
alcohol kan men haar uit de plant uittrekken zonder dat zij haar 
virulentie verliest (1). 
Het feit, dat geen organisme in de zieke planten of in de daar- 
uit verkregen smetstof kon worden aangetoond, heeft tot velerlei 
hypothesen omtrent den aard der smetstof geleid. BEYERINCK was 
van meening, dat zij niet corpusculair, maar vloeibaar moest zijn 
en sprak van een contagium vivum fluidum (5). Woops (40) en 
andere onderzoekers beschouwden de mozaïekziekte als een enzy- 
matische ziekte; zij waren van meening, dat in de zieke plant een 
overmaat van oxydeerende enzymen werd gevormd, waardoor de 
chlorophylvorming zou worden belemmerd. SorAvER (33) sprak van 
een verschuiving der enzymatische werkzaamheid, waardoor een 
abnormale stofwisseling zou worden te voorschijn geroepen. In ver- 
schillende handboeken over plantenziekten vindt men dan ook de 
