(52e 
Somtijds was dit kenmerk in zeer geringe mate aanwezig ; 
maar, hetzij aan het achterblijven in groei, hetzij aan de 
gele of koperachtige kleur van het loof, eventueel ook 
aan het verschijnen van zwartbruine vlekjes daarop, be- 
merkten wij, dat wij te maken hadden met verschijnselen, 
die bij wat men gewoonlijk krulziekte” noemt, thuis 
behoorden. 
De symptomen der ziekte zijn dus weinig constant; en 
behalve dat dit daaraan kan liggen, dat wellicht verschillende 
oorzaken hebben samengewerkt om de ziekteverschijnselen 
te weeg te brengen, moeten deze verschillen misschien ten 
deele verklaard worden uit het feit, dat de eene aardappel- 
soort zich anders gedraagt onder de inwerking der zelfde 
ziekteoorzaak dan de andere, of door het feit, dat de 
eene soort er somtijds in veel erger mate aan onderhevig 
was dan de andere, of ook doordat van dezelfde soort het 
eene veld in veel sterker mate was aangetast dan het 
andere veld. Ik geef hier eenige bijzonderheden, waaruit 
dit nader blijkt. Door bemiddeling van den Rijks Land- 
bouwleeraar voor Friesland, ontvingen wij uit die provincie 
de volgende beschrijving : 
„Bij Evergood vertoonde de ziekte het volgende beeld: 
„Enkele planten begonnen met de bladeren slap te laten 
„hangen, vooral in den kop. De bladeren zelven werden 
„smaller en puntiger, doordat de rand zich tets krulde. 
„De kleur werd lichter, meer geel. Dit verschijnsel breidde 
„zich gedurende eenige dagen vrij snel uit. De aangetaste 
„planten groeiden niet meer, maar gingen ook niet direkt 
„dood; wel echter vóór haren tijd. 
„Bij de Munsterschen bleven de zieke planten zeer klein 
Henmwas de kleur zeer geel (geler dan bij Evergood). 
„De ergst aangetasten gingen dood. 
„De enkele zieken, die bij de Gloria's voorkwamen, 
„vertoonden meer overeenkomst met het ziektebeeld der 
„Munsterschen, dan met dat der Evergood's. Opbrengst 
„bij Evergood nog matig, bij Munsterschen en Gloria's 
„miniem: enkel kleintjes of hoogstens poters.’ — 
In Dedemsvaart, zoo berichtte ons de Rijks Landbouw- 
leeraar voor Overijssel, had het loof der zieke planten 
van de soort Paul Krüger eene koperachtige kleur; van 
de Eigenheimers was het loof donkerder gekleurd en veel 
