18202 
sterker gekruld dan bij de Paul Krügers; bruinzwarte vlekken 
kwamen aan de boven- en onderzijde der bladeren voor. 
De Heer Maes te Dedemsvaart, die de ziekte in de 
Eigenheimers had, bericht ons: „Een gezond Eigenheimer- 
„gewas vertoont in Junit en Juli een donkere, haast zwart- 
„groene, glanzende kleur; deze was dit jaar in 't geheel 
„niet aanwezig, daar het geheele gewas kwijnde. De sterkst 
„aangetaste planten vertoonden eene duidelijk lichtgroene, 
„fletsche kleur, ook wel vlekkig, licht en donkerder. 
„Sommige planten hadden een geheel gekruld bladgewas, 
„eenigszins doende denken aan boerenkool- of peterselieblad ; 
„deze planten, die onder het geheele gewas verspreid waren, 
„van weinig tot zeer sterk gekruld zonder regelmaat, gaven 
„echter niet de slechtste opbrengsten. Het slechtst en het 
„eerst afgestorven waren die planten, welke een bladgewas 
„vertoonden, weinig gekruld, kleine bladmassa, blaadjes met 
„naar beneden gebogen bladnerf, de beide kanten naar 
„elkaar toegekruld; deze stonden op plekken bij elkander, 
„welke plekken zich echter later niet veel hebben uitgebreid.” 
De Heer J.J. Polter te Avereest schrijft overdenken 
Krügers: „Bij ‘topkomen hadden zij reeds eenen 
„tint. Bij ‘t schoffelen waren zij nog geler, na dien tijd 
„zijn zij wat bijgekleurd.” 
Uit Ommelanderwijk schreef men van de Paul Krügers, 
dat zij zeer sterk in grootte achterbleven, dat het loof 
roodachtig was en de randen der bladeren er verbrand 
uitzagen ; dat de bladeren iets gekruld waren en de bladstelen 
gekromd, terwijl op de bovenzijde, vooral ook op de nerven, 
bruinzwarte stippen voorkwamen. 
Uit Nes, waar de ziekte in de soorten Eldorado en Ever- 
good woedde, schreef men: „Zieke planten achterblijvend, 
„langzaam wegkwijnend. Het begint met lichtgroene, ver- 
dorrende kleur. Gekrulde bladeren en naar beneden ge- 
kromde bladstelen. Geheel bont van bruinzwarte vlekken.” 
Uit Eethen (Noord-Brabant), waar de ziekte in ver- 
schillende soorten voorkwam, meldde men: „Loof erg 
„gekruld en stengel naar beneden gekromd, zeer veel 
„zwarte vlekjes op de bladeren. Zoodra deze ziekte be- 
„gint, schijnt alle groei te staken.” 
Uit Gilze (Zandjammen): „De zieke planten waren alle 
„goed te kennen, daar men «door het -naanbitmen 
