123 
„(boven) krullen, tegen de rugzijde van het blad keek.” 
Uit Axel (verschillende soorten): „De zieke planten 
„bleven in ‘t algemeen in grootte achter; de ziekelijke 
„kleur was geelachtig, de bladeren waren gekruld, de 
„bladstelen naar beneden gekromd, en het loof bros; op 
‚de onderzijde der bladeren en op de bladnerven, afloopend 
„op de stengels, kwamen kleine, langgerekte, bruinzwarte 
„vlekjes voor, vooral zeer sterk bij de soort Bravo; op 
„de bovenzijde zag men ronde, of eenigszins hoekige, 
‚zwartbruine vlekken van ongeveer een halven centimeter 
„in doorsnede, vooral weer bij de soort Bravo.” 
De lichtgroene kleur waarvan in sommige berichten 
sprake is als eerste ziektesymptoom, moet ten deele daar- 
aan worden toegeschreven, dat de beide bladranden naar 
boven opkrullen, zoodat er van de lichtgroene onderzijde 
van het aardappelblad een veel grooter gedeelte zichtbaar 
wordt dan gewoonlijk; hetgeen aan de velden, die in het 
eerste stadium der ziekte verkeeren, reeds uit de verte 
een eigenaardig ziekelijk voorkomen geeft. 
Daar wij, zooals reeds werd opgemerkt, onze vragen 
om nadere inlichtingen, wegens de groote drukte in den 
zomer, eerst primo September konden verzenden, hebben 
wij op de vraag of de bladeren broos waren — een 
symptoom, dat in de bestaande literatuur over de krul- 
ziekte herhaaldelijk is opgegeven, — geen voldoende ant- 
woorden kunnen ontvangen, en evenmin op onze vragen 
omtrent de verspreiding der bruinzwarte vlekken op het loof. 
Als antwoord op deze vragen, zijn slechts de volgende be- 
richten van eenig belang. Uit Nieuwe Niedorp: 't Loof 
„was eer taai dan bros. Vlekken m. 1. roodbruin op de 
„bovenzijde van het blad, ovaal, scherppuntig. Langs den 
Seba zao ik ze niet.” 
. Uit Oosterhout: „De zieke planten waren over 't alge- 
„meen niet grooter dan 20 à 25 cM., terwijl de gezonden 
Memel tot 6o ‘cM. groot waren. De kleur der: zieke 
„planten was dor groen met grauwe plekken. De bladeren 
„waren naar beneden gekruld, het loof bros, en het had 
„een dor, stervend voorkomen. Grauwe vlekken op al de 
„bladeren en langs den stam, voornamelijk op de boven- 
„zijde zwartbruine vlekken.” 
Uit Zuid-Barge (Eigenheimers): „Andere jaren zeer spo- 
