128 
vatbaar bleken, leeren ons, dat de meest verschillende, 
vermoedelijk wel alle soorten aan de ziekte zijn blootge- 
steld, maar dat het geheel van nader te bespreken om- 
standigheden afhangt, in welke soort de ziekte optreedt. 
Het gebeurt heel dikwijls, dat eene soort op de eene 
plaats erg, op eene andere bijna niet of in ‘t geheel niet 
door de ziekte wordt aangetast. De Rijks Landbouwleeraar 
van West-Noord-Brabant nam op een proefveld in Sprundel 
waar, dat in de Zandjammen, in tegenstelling met andere 
soorten, zeer weinig ziekte voorkwam; op een proefveld 
te Princenhage, dat aanstonds nog nader besproken wordt, 
trad de ziekte in hevige mate op, juist in deze soort. 
Voorts merkt hij op: „soorten, waarin ik de ziekte zag, 
„werden in vroegere jaren ook reeds in dezelfde streek 
„verbouwd.” En de Heer Le Feber schreef ons uit Axel: 
„De Bravo, die op het proefveld er zeer erg aan leed, 
„vertoonde op andere akkers haast niets van de ziekte, 
„hoewel het pootgoed gelijk van afkomst was. Maar het 
„proefveld bleek ons door ervaring een arme grond 
EEN 
Er komen hier twee gezichtspunten voor den dag; het 
eene betreft den invloed van het lang achtereen verbouwen 
van dezelfde soort, het andere den invloed van den grond. 
Het lang achtereen verbouwen van dezelfde soort be- 
hoeft op zich zelf geen ziekteoorzaak te zijn; maar het 
zal blijken, dat men hierbij geen zorg heeft besteed aan 
de keuze en de behandeling van het pootgoed. 
De invloed van den grond behoort, evenals de weers- 
gesteldheid van het jaar 1907, tot eene andere groep van 
ziekteoorzaken, die eerst aan het eind van dit overzicht 
ter sprake zullen worden gebracht. 
De Heer J. Bastiaanse te Princenhage hadsinmroes 
in overleg met den Heer Huizenga, Rijks Landbouw- 
leeraar, een proefveld aangelegd op goeden, middelmatigen 
zandgrond. Van 5 perceeltjes, die geheel in dezelfde om- 
standigheden verkeerden, was er een (N°. 1) bepoot met 
„gewone”’ poters, twee (N°.2 en 4) met poters, afkomstig 
van struiken, die eene kleine opbrengst hadden gegeven, 
en twee (No, 3 en 5) met poters van struiken, die de 
grootste opbrengst hadden gegeven. Deze aardappels 
waren van de soort „Zandjammen”’. De veldjes leverden op : 
