134 
(Eigenheimers): „Het gewas vroor tot tweemaal toe geheel 
af. Het is daardoor moeilijk te zeggen, wanneer het ver- 
schijnsel zich juist vertoonde; mogelijk was het reeds aan- 
wezig, toen het kwijnen nog aan het laatste vriezen werd 
toegeschreven. Half Juni waren de gevolgen van de nacht- 
vorsten nog goed zichtbaar.” 
Zeer vele landbouwers hebben de ziekte toegeschreven 
aan het koude weer, dat aan het uitbreken ervan vooraf 
ging. Dit vermoeden vindt steun in het feit, dat in 1907 
de ziekte allerwege zooveel erger heerschte dan in vroegere 
jaren. In Ommelanderwijk was de ziekte vóór 1907 onbe- 
kend. Te Dedemsvaart kende men, zooals uit het boven 
meegedeelde blijkt, de ziekte reeds in 1rgo6 in de Paul 
Krügers, ofschoon zij toen veel minder hevig optrad. — 
In 1907 brak op de meeste plaatsen de ziekte omstreeks 
half Juni uit. De volgende gegevens ontvingen wij over 
begin en eind van de epidemie. Uit Friesland: „Het be- 
‚gon half Juni’; uit Nes ‚midden Juli zeer duidelijk; — 
„uit de Groninger Veenkoloniën, waar de kwaal zich einde 
‚Juni begon te vertoonen: „De ziekte in de Paul Krügers 
„heeft zich hier en ‘daar iets hersteld, doch vir den 
„regel niet’; — uit Zuid-Barge: „Het begon in de tweede 
‚helft _van- Juni, enkele plaatsen nog eerder ME 
„is algemeen geneigd de weersomstandigheid als oorzaak te 
„beschouwen; — uit Dedemsvaart: „half Juni, in den zomer 
„kwamen er nog nieuwen bij. Bij gunstige omstandigheden 
„herstelden de planten zich min of meer, sommige geheel ;” 
uit Princenhage: „Het begon half Juni,’ — uit Eethen: 
„Het begon omstreeks half Juli;’ — uit Gilze: „Half 
‚Juni tot Juli; naderhand geen nieuwen erbij; — uit Ooster- 
hout: „Begin van Juni, toen de aardappelen ro à 15 c.M. 
„boven den grond waren. 
De Rijks Landbouwleeraar voor Westelijk Noord-Brabant 
berichtte ons, dat in de rapporten, die hij half Juni van 
zijne korrespondenten ontving, er niet over geklaagd werd ; 
wel in de rapporten, die hij in de eerste helft van Juli 
ontving. Uit Axel schreef men: „De ziekteverschijnselen 
„begonnen zich te vertoonen eind Juni; het aantal zieken 
„nam zeer toe behalve bij de Suameerder, Munsterschen 
„en Ánimo... Ook meenen wij opgemerkt te hebben, dat 
„de laat gepote aardappels het sterkst waren aangetast ; en 
