162 
te doen te hebben, vooral als bij het prepareeren der knolletjes van den 
wortel niet zeer veel voorzorgen tegen infectie van buiten genomen zijn. 
Om de waarde van dit nieuwe bacteriënpreparaat te bepalen, scheen 
het mij van belang de navolgende punten op te lossen: 
a. Welke bacteriën komen tot ontwikkeling, wanneer men de cultuur 
geheel volgens voorschrift bereidt? 
b. Kan men uit het N. B. op welke wijze dan ook de knolletjesbacteriën 
andere in vrijen toestand stikstof assimileerende bacteriën, ’tzij azoto- 
bacters, ’tzij de Clostridium Pastorianum tot ontwikkeling brengen? 
Om betreffende het eerste punt tot klaarheid te komen, bereidde ik 
de cultuur geheelsvolgens voorschrift, met dien verstande, dat ik in plaats 
van een vat of emmer een gesteriliseerde met watten prop afgesloten kolf 
nam. Geplaatst in de thermostaat bij 28° C, was na 2 »X 24 uur een sterke 
bacteriënvegetatie tot ontwikkeling gekomen, waardoor de vloeistof in 
sterke gisting was geraakt, en de reactie, die bij het begin der proef neutraal 
was, dien ten gevolge zuur was geworden. De hoofdflora was gevormd 
uit een spore-vormende aerobestaaf, die in reincultuur de verschillende 
suikers vergist onder vorming van een mengsel van koolzuur, waterstof 
en organische zuren en die bij nader onderzoek bleek de veroorzaker te 
zijn van de spontane gisting, waarin de nitro-bacterine cultuur overgaat. 
Als nevenflora traden bij de verschillende proeven vertegenwoordigers der 
hooibacteriegroep op. Deze even genoemde sporevormer werd niet nader 
geïdentificeerd, maar ik kon vaststellen, dat het een algemeen in den 
grond voorkomende microbe is; althans in de buurt van Wageningen is 
zij algemeen verspreid. Bereidt men nl. een steriele oplossing uit den 
inhoud van de pakketten 1 en 3 en infecteert deze met een geringe 
hoeveelheid bouwgrond onder gelijke omstandigheden als in de brochure 
beschreven, dan gaat de vloestof in gisting over, veroorzaakt door het 
zelfde organisme als ik uit nitro-bacterine isoleerde. Dit aerobe organis- 
me groeit op peptonvoedingsgronden zeer goed, daarentegen is in een 
stikstofvrijen voedingsgrond na 3 maanden nog geen spoor van groei te 
constateeren; het is dus niet in staat de stikstof te binden. 
Werkt men bij uitsluiting van de lucht in een gesloten kolf, met het 
doel de gassen op te vangen en te analyseeren, dan ontwikkelt zich aanvanke- 
lijk de zelfde aerobe sporevormer, tot de in de vloeistof opgeloste zuur- 
stof is opgeteerd, waarna de echte anaerobe boterzuurfermenten tot ont- 
wikkeling komen. 
Om mij omtrent punt 2 zekerheid te verschaffen of er namelijk over 
het geheel stikstof binders aanwezig zijn in dit preparaat, heb ik gunstiger 
voedingsgronden genomen, dan die bereid was uit de zouten van het 
nitro-bacterine preparaat. Ik gebruikte om de Bacillus radicicola te isoleeren 
de erwtenloofgelatine volgens Beijerink en streek daarop af de fijn gewreven 
knolletjes uit het N.B. Er ontwikkelden zich geen exemplaren van de 
radicicola, wel diverse soorten grondbacteriën en schimmels. 
Om de azotobacters, voor het geval ze aanwezig zijn, tot ontwikkeling 
