163 
te brengen, maakte ik gebruik van den nieuwen voedingsgrond, dien 
Beijerinck voor ophoopingsproeven voor azotobacters met veel succes 
aanwendt, nl. een oplossing van 2 °/, Ca-malaat en o.o5 0/, K, HPO, in 
roo c.c. leidingswater. Bij enting van deze voedingsvloeistof met N. B. 
bleef de typische huid van Ca CO, die ontstaat door oxydatie van het 
Ca-malaat uit en daarmee tevens de zich daartusschen neer zettende 
zeer luchtlievende azotobacters. 
Wel ontwikkelde zich aanvankelijk een geringe bacterieflora, maar die 
ontstond door de stikstof, die met het N. B. poeder in de vloeistof was 
gebracht en stond weldra stil. 
Nam ik in plaats van Ca-malaat glucose, in de zelfde concentratie, dan 
trad er een zwakke gasontwikkeling op tengevolge van den groei van de 
Clostridium Pastorianum. Deze stikstofbinder was nog in verzwakten 
toestand in het preparaat aanwezig; bij enting van grond in gelijksoortige 
oplossing krijgt men een veel sterker gasontwikkeling, eveneens veroorzaakt 
door die Clostridium. Volledigheidshalve werd punt 2 onderzocht. Aan de niet 
of wel aanwezigheid van de azotobacter en Clostridium mag men niet al 
te veel gewicht hechten. Genoemde stikstofbinders zijn zoo algemeen 
verspreid, dat een kunstmatige enting er mee geen doel heeft. 
Resumeerende heb ik dus met het nitro-bacterine, bereid volgens de 
voorschriften van de brochure, noch de Bac-radicicola, noch de azotobacters 
tot ontwikkeling kunnen brengen; alleen de Clostridium Pastorianum was 
in verzwakten toestand in het preparaat aanwezig. Wat tot ontwikkeling 
kwam, waren min of meer resistente spore-vormende grondmicroben, die 
in elk grondmonster voorkomen. 
Ik moet er echter direct bijvoegen, dat ik maar een enkel monster 
onderzocht met het bovenvermelde resultaat en dat andere, minder oude 
preparaten misschien beter resultaten kunnen geven. Het komt mij 
wenschelijk voor, dat ook door veldproeven de waarde van dit nieuwe 
preparaat voor de praktijk wordt vastgesteld. 
Voor uitvoeriger beschrijving der proeven verwijs ik naar mijn artike 
in „Cultura”, November rgo8. 
Dr. N. GOSLINGS. 
