ES 
teweeggebracht, de botanicus -, bij beschadigingen door 
dieren een zoöloog, die goed thuis ís op botanisch gebied, 
de man is, die voorlichting moet geven. Maar het ongeluk 
wil, dat men bij lange na niet altijd bij oppervlakkige 
beschouwing kan zien, of men met eene ziekte te doen 
heeft, die door dieren -, dan wel met eene, die door 
zwammen wordt veroorzaakt. Eene ziekte, die tegenwoordig 
bij Chrysanthemums zeer veel voorkomt, is gekenmerkt 
door het ontstaan van bruine vlekken op de bladeren, 
die zich uitbreiden totdat deze organen geheel dood zijn, 
zoodat ten slotte de plant bijkans geen levend blad meer 
„heeft. De botanicus zoekt naar zwammen, die de oorzaak 
der kwaal kunnen zijn, en vindt natuurlijk dergelijke 
organismen op de doode en stervende bladeren; maar op 
het eene blad vindt hij vaak andere zwammen dan op 
het andere blad. Het blijkt dan ook dat de ziekte geens- 
zins door een’ fungus wordt veroorzaakt, maar door het 
mikroskopisch kleine b/adaaltje (Aphelenchus olesistus Prtzema 
Bos), dat in de bladeren van vele andere gewassen, meestal 
potplanten, leeft en door mij in 1893 het eerst werd be- 
schreven als de oorzaak van eene bladziekte bij Varens en 
Begonia's 1). — Wie zal, als hij de eigenaardige opzwellingen 
waarneemt, die Ph‚ytoptus Pint aan de twijgjes van de 
grove den teweegbrengt, weten of hij daarmee om in- 
lichtingen naar den botanicus of naar den zoöloog moet gaan? 
Ook komt het dikwijls voor, dat een insekt en eene 
zwam samenwerken om eene typische ziekte in ‘tleven te 
roepen. Men denke slechts aan de zoogenoemde „vallende 
ziekte’ der koolplanten, waarbij blijkens mijne onderzoekin- 
gen regelmatig Phoma oleracea Sacc. optreedt; hoewel ik 
reeds de opmerking maakte, dat het parasiteeren der zwam 
waarschijnlijk wordt ingeleid door de vreterij van insekten ?). 
Later werd door Dr. Quanjer aangetoond, dat zij in 't alge- 
meen alleen dan in den stengelvoet en den wortel der 
koolplanten parasiteert, wanneer deze eerst door de larve 
der koolvlieg is aangevreten. ®) 
Sommige giftige stoffen veroorzaken een’ abnormalen groei. 
r) Zie „Zeitschrift für Pflanzenkrankheiten”, III (1893). bl. 7o. 
2) Zie „Tijdschrift over Plantenziekten”®, XI (rgos), bl. 1ro6. 
3) Ze „Tijdschrift over Plantenziekten”, XII (rgo7), bl. 97, alsmede 
‚Dr. Quanjer’s dissertatie. 
