27 
in zijn werk over Califormië ') bijkans honderd blad- 
zijden wijdt, — werkt die zonder systeem, zu 'twi/de weg 
Het is zeer wel mogelijk, dat later door de plantentelers 
andere wegen zullen worden bewandeld, maar: dat is geen 
reden om minachtend te spreken over wat het dusver van 
den kant der praktijk en der toegepaste wetenschap is 
geschied. En wanneer de Heer Went het vermaarde 
werk van Hugo de Vries over de mutatieleer alsmede 
het eveneens beroemde boek van Darwin over „Plants 
and Animals under Domestication’’ nog eens onbevoor- 
oordeeld ‘wil doorbladeren, zoo zal hij zien dat de biologen 
evenzeer nut hebben getrokken uit de ervaringen van de 
praktijk van land- en tuinbouw en uit de onderzoekingen 
der landbouwkundigen, als omgekeerd de land- en tuin- 
bouw hebben geprofiteerd van de plantkunde. 
Overschatting van de beteekenis der door hem beoefende 
wetenschap komt telkens en telkens weer in de rede van 
den Heer Went tot uitdrukking. Zoo komt hij er toe te 
beweren, dat „nog lang niet genoeg de overtuiging alge- 
meen is geworden,” dat hetzelfde wat physica en ‘chemie 
voor de industrie hebben gedaan, door de plantkunde voor 
den landbouw kan worden verricht’; maar zoodanige over- 
tuiging zullen, denk ik, weinige ontwikkelde landbouwers 
met den Heer Went deelen. 
De lust bekruipt mij, nog verder in bijzonderheden aan 
te toonen, hoe op bijkans elke bladzijde van de rede des 
Heeren Went overschatting van de beteekenis der botanie 
blijkt, terwijl tevens op de ervaringen der landbouwpraktijk, 
op de landbouwwetenschap en op de landbouwchemie uit 
de hoogte wordt neergezien. Maar ik had mij hoofdzakelijk 
slechts tot doel gesteld, hier zijne naar mijne meening 
geheel verkeerde “denkbeelden aangaande de phytopatho: 
logie te bestrijden. 
Toch kan ik niet nalaten, de opmerking te maken, dat 
Prof. Went, ook waar hij den lof der natuurwetenschap 77 
‘t algemeen zingt, zich schuldig maakt aan eene overdrijving 
waartegen ernstig protest dient te worden aangeteekend. 
Hij begint zijne rede met de woorden van Faust: 
1) Hugo de Vries, „Naar Californië”, bl. 1o4—195. 
