149 
te moeten wijten, dat men in Denemarken aan de „For- 
sögsstationer met blijvende proefterreinen te maken heeft, 
terwijl ten onzent in den regel stukken, die éénmaal als 
proefveld hebben dienst gedaan, na afloop der proefneming, 
ja dikwijls vóór afloop daarvan, als zoodanig worden ver- 
vangen. In ons land is men alleen dan voor langeren tijd 
aan een bepaald grondstuk gebonden, indien men te maken 
heeft met exploitatie-proefvelden of proefnemingen over 
onderwerpen als vruchtopvolging, bestrijding van sommige 
plantenziekten, enz. 
Neemt men bij ons of in Denemarken b.v. eene ver- 
gelijkende proef met verschillende variëteiten van een 
eenjarig gewas gedurende meerdere jaren, zoo zal men 
het tweede jaar reeds naar een nieuw proefveld omzien, 
liefst zooveel mogelijk overeenkomend met het oude; men 
zal dezelfde proef niet op hetzeltde grondstuk herhalen. 
Zou eene onmiddellijke herhaling van de kultuur van een 
gewas op een grondstuk al ongewenscht kunnen zijn, 
een ernstiger bezwaar tegen het aanhouden van een 
zelfde grondstuk als proefveld is daarin gelegen, dat dit 
in den regel ten gevolge van de proefneming aan gelijk- 
matigheid heeft verloren. Waar men, zooals bij de Deensche 
„Forsögsstationer’’ is gebonden aan vaste proefterreinen, 
heeft echter in vele gevallen ook het nieuw te nemen stuk 
voor verschillende gedeelten, ten gevolge van het nemen 
van andere proeven, reeds vroeger uiteenloopende behan- 
deling ondergaan, wat aanleiding kan geven tot belangrijke 
proeffouten. 
Genieten wij dus ten aanzien van de keuze van voor 
proefnemingen bestemde terreinen eene betrekkelijk groote 
vrijheid, in Denemarken moet men zich, door de wijze van 
aanleg der proefvelden en van berekening der resultaten, van 
eventueel bestaande ongelijkmatigheden van het proefterrein 
onafhankelijk maken. 
Nadat ik kennis genomen had van de wijze van aanleg 
van proefvelden buiten de stations’ bleek mij, dat niet 
alleen op de vaste proefterreinen eene van de onze zoo 
sterk afwijkende methode van uitvoering gevolgd wordt; 
bij proefnemingen op de boerderijen hecht men er even- 
eens aan, en wel met het oog op de meerdere betrouwbaar: 
