164 
gunstiger condities zullen komen dan de meer naar het 
midden van het perceel groeiende wikkenplanten. Niet 
alleen de bovenaardsche ontwikkeling, maar ook de wortel- 
ontwikkeling, die zich niet aan perceelgrenzen houdt, is in 
dit opzicht van beteekenis. 
Toch is niet aan te nemen, dat een feitelijk betere 
variëteit van een of ander gewas, onder invloed van de 
voor afscheiding verbouwde doelmatig gekozen vrucht (ver- 
ondersteld dat deze overal de afscheiding vormt en zich 
gelijkmatig ontwikkelt), bij eene feitelijk minder goede zal 
komen achter te staan; m.a.w. de rangorde der kultuur- 
waarde zal in de meeste gevallen juist worden geconstateerd. 
En ten slotte komt het er meer op aan te ervaren, welke 
variëteiten de hoogste kultuurwaarde bezitten op grond 
overeenkomende met dien van het proefveld, dan om te 
weten, wat de beproefde variëteiten op dezen grond in 
het groot verbouwd kunnen opbrengen. 
De bij Q voorgestelde wijze van aanleg is niet zoo ge- 
compliceerd als zij schijnt. Het verschil met de eerder 
gegevene aanleg-wijzen komt hierop neer, dat men ieder 
perceeltje wat grooter neemt, en bij den oogst de opbrengst 
eener randstrook van eene vooraf vastgestelde breedte niet 
meeweegt. 
Zoolang proefnemingen de meest wenschelijke breedte 
van deze randstrook voor verschillende gevallen nog niet heb- 
ben doen kennen, zal men goed doen de breedte wat 
grooter te nemen dan men op grond van voorloopige 
ondervindingen noodzakelijk acht. 
Een ander bezwaar, dat niet mag worden verzwegen, 
meer bepaaldelijk de adjusteering betreffende, blijkt bij 
de volgende overweging: 
Veronderstel dat eene op de adjusteerings-perceelen ver- 
bouwde variëteit productiever is dan eene andere, die op 
een stel elimineerings-perceelen werd verbouwd. Als de 
rectificatie der opbrengstcijfers dan op de gewone wijze plaâts 
heeft, n.l. door gebruik te maken van het verschil tusschen 
de gemiddelde opbrengst van alle, en die van telkens b.v. drie 
het dichtst bij de perceelen der betrokken variëteit liggende 
adjusteerings-perceelen, gaat men hierbij dus uit van de ver- 
onderstelling, dat, als eene productievere variëteit op een 
bepaald gedeelte van het terrein te min heeft opgeleverd, 
