165 
eene minder productieve variëteit op hetzelfde gedeelte van 
het terrein evenveel te min zal hebben opgeleverd. Dit is 
natuurlijk niet correct. Al juister lijkt 't mij, de opbrengst- 
cijfers op de hieronder vermelde wijze te rectificeeren. 
Veronderstel dat de adjusteerings-perceelen gemiddeld 8 
hebben opgebracht, dat een bepaald proefperceel 7 heeft 
opgeleverd, terwijl de adjusteerings-perceelen in de nabij- 
heid van dat proefperceel gemiddeld 7,5 gaven, dan 
wordt de gerectificeerde opbrengst, als men op de ge- 
wone wijze rekent, 7 + 0,5 = 7,5, terwijl men zou kunnen 
BENEN —— — 7,46, volgens de evenredigheid: 
JD 
5 : 8: Daar' het in den regel om kleine cor: 
recties gaat, zal het evenwel niet veel verschil maken hoe 
men rekent. 
Zelfs op de laatste wijze van adjusteeren zal echter ge- 
gronde kritiek kunnen worden uitgeoefend. Indien nl. de 
rondom een proef-perceeltje gelegen adjusteerings-veldjes 
minder hebben opgeleverd dan alle adjusteerings-veldjes 
gemiddeld, zal men wel de conclusie mogen maken, dat 
het bedoelde proef-perceeltje waarschijnlijk op een ongunstig 
deel van den akker ligt, doch het is niet zeker, dat indien 
dit niet zoo ware geweest, dit perceeltje, evenredig aan de 
bij de adjusteering aan te brengen rectificatie, meer zou 
hebben opgeleverd. Misschien zou het zelfs niet meer 
hebben opgeleverd dan nu. Immers niet alle vergelijkend 
te beproeven rassen stellen aan de vruchtbaarheid van den 
bodem dezelfde eischen. — Tegenover adjusteerings-per- 
ceelen, die te min opleverden (d.w.z. minder dan het 
gemiddelde van alle adjusteerings-perceelen), staan echter 
altijd andere, die te veel opleverden ; tegenover ten onrechte 
of verkeerd uitgevoerde rectificaties zullen dus andere staan, 
in omgekeerden zin, waardoor de fout geheel of nagenoeg 
geheel wordt opgeheven. | 
Geeft het in Denemarken gebruikelijke stelsel van proetf- 
neming al aanleiding tot eenige kritiek, wat zou eene soort- 
gelijke kritiek op ons stelsel van proefneming niet al kunnen 
aanmerken! In wetenschappelijken zin dikwijls weinig be- 
trouwbaar, voor het verkrijgen van bruikbare gemiddelde 
(statistische) uitkomsten niet ongeschikt, moeielijk practisch 
veel te verbeteren, zou waarschijnlijk het oordeel luiden. 
