200 
gemaakt zijn, omdat die conclusies gewoonlijk niet met kleine verschillen 
in het terrein staan of vallen; men mag echter niet uit het oog verliezen, 
dat die kans nog ver afstaat van zekerheid. Zeer dikwijls zullen wij in 
twijfelachtige gevallen (en het aantal van die gevallen wordt grooter met 
het toenemen van de kans op proeffouten) beter geen conclusie trekken. 
De hoofdbeteekenis der uitkomsten van onze proefvelden is dan ook vaak 
gelegen in de gelegenheid tot het statistisch combineeren van resultaten, 
waarbij de afzonderlijke proeffouten, als dergelijke combinaties niet be- 
trekking hebben op een te gering aantal gevallen, kunnen worden 
geëlimineerd. De waarde van dergelijke statistische combinaties wordt 
grooter en het afleiden van regels uit verkregen resultaten wordt ge- 
makkelijker, naarmate eene meer nauwkeurige en veelzijdige kennis van 
den grond ons beter tot eene rationeele bodem-klassificeering in staat stelt. 
IW) Bij zeer smalle en lange perceelen, als in figuur C, zal eene kleine 
meetfout in de breedte-richting van een perceel, aanleiding geven tot een 
betrekkelijk belangrijk oppervlak-verschil met een ander perceel, dat juist 
uitgezet werd. Uitgaande van eene veel voorkomende perceel-breedte van 
5 Meter (in A), zouden de perceelen in C nog slechts 1!/, Meter breed 
zijn en zoude aldus eene wanverhouding tusschen lengte en breedte zijn 
ontstaan, die ernstige gevaren geeft. Zoolang het getal der gelijk behan- 
delde veldjes (parallel-veldjes) niet aanzienlijk is, zal met de kans op 
eventueele proeffouten, op deze wijze ontstaan, gerekend moeten worden, 
tenzij men bij machinalen uitzaai van zaad van verschillende te vergelijken 
rassen de perceel-breedte aldus regelt, dat deze gelijk is aan (of een 
veelvoud is van) de zaaibreedte der gebezigde zaaimachine. Zoodoende 
worden de perceelen eerst bij het zaaien uitgezet en mag men bij zorg- 
vuldige werkwijze veronderstellen, dat althans bij variëteitsproeven de 
boven genoemde proeffouten worden geëlimineerd. 
Zeer smalle perceelen (of zeer kleine perceelen) zullen echter nog andere 
bezwaren kunnen hebben. Het gevaar voor fouten, veroorzaakt door 
overstuiven of overwerpen der meststoffen, wordt nl. grooter naarmate 
de perceelen smaller worden; bij smalle perceelen zal eene betrekkelijk 
grootere hoeveelheid buiten het proefperceel terecht komen dan bij breedere. 
Voorts is niet uitgesloten, dat de randplanten van een perceel voordeel! 
trekken van de op onmiddellijk aangrenzende perceelen uitgestrooide 
meststoffen, wat vooral storend wordt bij bemestings-proeven, waarbij de 
bemesting van aangrenzende perceelen dikwijls belangrijk verschiit. Echter 
ook bij variëteits-proeven, op zeer smalle of zeer kleine perceelen aangelegd, 
kan een eenigszins foutief resultaat worden verkregen, doordat de randplanten 
van verschillende perceelen niet in gelijke mate vau den voedselvoorraad 
der naburige perceelen profiteeren of op andere wijze door het gewas van 
naburige perceelen worden beïnvloed. Hoe grooter het percentage rand- 
planten is, des te grooter is de kans op fouten, op deze wijze ontstaan. 
14 
