49 
schadiging, nl. gegolfde of gekronkelde bladeren, kort 
blijven van de plant; de beschadiging trad meer of min 
pleksgewijze op (zie o. a. Ritzema Bos, „Ziekten en be- 
schadigingen der Landbouwgewassen”’, 2° druk, 1. bl. 
82 35). 
SCHADELIJKE WERKING VAN BORDEAUXSCHE PAP. 
Daar in 1907 nu en dan klachten waren ingekomen 
over de schadelijke werking van Bordeauxsche pap op de bla- 
deren der bespoten boomen, is omtrent de omstandigheden, 
waaronder die beschadiging optrad, eene enquête ingesteld. 
Voor het instellen van opzettelijke onderzoekingen ont- 
braken, ten gevolge van vele andere werkzaamheden, tijd 
en gelegenheid. Ik hoop later op dit onderwerp terug te 
komen, en wil voorloopig slechts constateeren, dat de be- 
doelde beschadiging in 1rgo7 slechts zéér plaatselijk voor- 
kwam en slechts in betrekkelijk niet vele gevallen een 
ernstig karakter aannam. In rgo8 kwamen geene berichten 
weer in omtrent beschadiging door Bordeauxsche pap. 
(Vergelijk mijn Jaarverslag over 1907 in ‚„Mededeelingen 
der Rijks Hoogere Land-, Tuin- en Boschbouwschool”, 1. 
BEKO.) 
HAVERZIEKTE. 
Deze kwaal trad op Veenkoloniale gronden dit jaar weer 
hevig op. De verschijnselen hierbij zijn, dat op bepaalde 
plekken het gewas slecht groeit, spoedig geel wordt en 
afsterft; inwerking van schadelijke organismen schijnt hier 
buitengesloten te zijn. Wel komt de zwartzwam (CZado- 
sportum herbarum vrij geregeld op de gestorven bladeren 
voor, maar deze ontbreekt toch wel eens en schijnt dus 
secundair op te treden. De Heer Elema, Rijkslandbouw- 
leeraar voor Drenthe, is op grond van zijne waarnemingen 
van oordeel, dat de ziekte waarschijnlijk wordt ver- 
oorzaakt door plaatselijk gebrek aan voedende stoffen 
ten gevolge van gering absorbtievermogen van den bodem, 
waardoor het plantenvoedsel niet genoeg wordt vastgelegd 
en spoedig wordt uitgespoeld. Het is dan ook gebleken, 
dat bemesting met straatvuil, compost of stalmest, alsook 
