7Ö 



vaste, maar nog steeds warmte naar buiten geleidend omhulsel 

 op de gesmolten kern, dateert eerst van de laatste helft onzer eeuw. 



Voortgezette waarnemingen omtrent vulkanische werkzaam- 

 heid en studie der oudvulkanische niet meer werkzame geberg- 

 ten , en belangrijk vermeerderde kennis der verschillende 

 vulkanische producten van voorhistorischen tot op onzen tijd , 

 hebben eerst sedert kort tot de overtuiging geleid, dat de 

 oorzaak der eruptieve kracht niet is , of althans niet behoeft 

 te zijn: persing van het door afkoeling inkrimpende omhulsel 

 op een gesmolten onsamenpersbare kern , maar dat stoomspan- 

 ning de zeker meewerkende , zoo niet ecnige kracht is , die de 

 gesmolten lava opperst en uit de hoog verheven kraters doet 

 uitvloeien. Zelfs zou het paroxysme van vulkaniscbe krachts- 

 uiting, nam: het plotseling vergruizen van bekoeld vulkanisch 

 gesteente l)innen den vuurberg tot lapilli en vulkanische asch , 

 en zelfs het afknotten en in den vorm van gruis en asch over 

 wijden omtrek verspreiden van belangrijke toppen, — de oor- 

 sprong van sommigf! kratermeeren (*) - door opgesloten sloom 

 onder booge temperatuur te verklaren zijn. 



Zoo dan nu ook vulkanische uitbarsting, zonder de mede- 

 werking van water in den vorm van sterk verhitte stoom , on- 

 bestaanbaar scbijnt te zijn, en alle dijnamisclie werking door 

 stoomkracht te verklaren zou wezen , de tegenwoordigheid van 

 dat water verklaart niets omtrent den oorsprong der booge 

 temperatuur, en geeft volstrekt geen recht lot de conclusie dat 

 de aarde op zekere diepte niet tot smeltens toe verhit zou zijn. 



Dat er op de diepte, waartoe water in den bodem doordringt, 

 zoo niet overal, dan toch zeer uitgebreid plaatselijk, gesmolten 

 gesteente, of allhans eene zoo hooge temperatuur aanwezig 

 moet zijn , dal er sloom ontstaat van zoodanige spanning als 

 tot het opheffen van eene kolom gesmolten lava vereischl wordt, 

 valt niet Ie betwisten, maar daaruit volgt geenszins dal de 

 rijke bron, die de hoeveelheid warmte levert, waardoor het ge- 



(*) J. W. Jiuld. F. (!. S. .Conlrilmtions lo \ho slmly of Volcanos.' 



