100 



van BiscHOF door hem dus niet verbeterd. Mei nog meer voor- 

 zorgen tegen zijdelingsch warmteverlies en tegen storende in- 

 vloeden zijn zeer onlangs door dr, A. von Littrow overeen- 

 komstige proeven genomen , ten einde de geleidbaarheid voor 

 de warmte te onderzoeken voor verschillende grondsoorten in 

 het belang van den landbouw, en dat wel in geheel drogen 

 en in den met water geheel verzadigden toestand. Bij de proe- 

 ven werd gebruik gemaakt van een cilinder of koker van 

 caoutchouc , nog bekleed met vilt , en omsloten door een cilinder 

 van zacht hout. De verwarming werd , niet zoo als bij Pfaff, 

 aan den bodem van den proefcilinder aangebracht, maar door 

 middel van een k-operen , en tot waterbad ingericht deksel aan 

 het boveneinde van den vertikaal gestelden cilinder. Door mid- 

 del van een juist stelbaar circulatiestelsel kon de temperatuur 

 in dat waterbad, gedurende den geheelen duur van de proef, 

 nauwkeurig gehouden worden op 40°C boven de temperatuur 

 van het lokaal. 



De maximumstand der thermometers werd bij de proef van 

 Pfaff met een oliebad , en verwarming tot 87° verschil tusschen 

 de uiteinden van den geleider, verkregen na 56 uren verwar- 

 ming; met waterbad en 49°,3 verschil tusschen de einden, in 

 24 uren en bij von Littrow , eveneens met droog zand , en 

 verwarming tot 40° verschil tusschen de einden in iels minder 

 dan 15 uren. Uit deze verhouding schijnt te blijken, dat het 

 zand door Pfaff aangewend geringer warmtegeleidend vermo- 

 gen had , of wel , dat er bij zijne proeven meer zijdelingsch 

 warmteverlies plaats had, en komt ons de laatste veronder- 

 stelling voor, de waarschijnlijkste te zijn. 



Ofschoon deze proeven niet geschikt schijnen te zijn om er 

 de wet van afkoeling uit af te leiden , of er de theoretische aan 

 te toetsen, zoo kunnen zij toch van nut zijn, om er de 

 door ons gevonden wet der warnitegeleiding mede te controleeren. 



In fig. V zijn de uitkomsten dezer proeven giaphisch 

 voorgesteld, uit die van von Littrow zijn lot gegevens ge- 

 nomen de gemiddelde uitkomsten, door hem verkregen met 3 



