367 



In den kraterrand moeten een paar scheuren zijn ontstaan 

 en heeft de berg als het ware een misvormd aanzien, zoodat 

 hij zich niet meer gelijk vroeger aan het oog voordoet. 



De bewoners van de tegen den Tjermé gelegen dessa's namen , 

 behalve de schokken van aardbevingen, tot aan medio Decem- 

 ber eene gestadige en aanhoudende beweging in den bodem waar. 

 De oostmoesson was in het vorige jaar bijzonder droog, eerst 

 in de tweede helft van October vielen er zware regens en kort 

 daarop volgde de eerste hevige schok. 



Alle latere schokken van eenige beteekenis werden voorafge- 

 gaan door zware regenbuijen. 



Even voor het schokken van den bodem was de natuur als het 

 ware in rust. Kikvorschen, krekels en andere insekten staak- 

 ten hun geluid, geen windje was er aan de lucht, terwijl de 

 bladeren aan de boomen min of meer een verlept aanzien kregen , 

 als of ze krachteloos langs de takken afhingen ; zelfs de mensch 

 kreeg eene onverklaarbare en niet uit te drukken gewaarwording 

 en wel van dien aard, dat ik meermalen schokken heb voorspeld. 



In hoeverre de stand van de maan invloed op de aardschokken 

 heeft uitgeoefend, kan uit de overgelegde tabel eemgzins blijken. 



Voorts zij hier nog aangeteekend dat de barometer voor den 

 aanvang der schokken begon te dalen, somwijlen zelfs van 718 

 m. M. de normaalstand hier, tot 710 m, M. 



Dat deze aardschuddingen in verband hebben gestaan met de 

 Slamat in de Residentie Tagal, moet ik uil de omstandigheid 

 afleiden, dat wanneer zich rook uit die vulkaan ontlaste de 

 schokken ophielden cii weder aanvingen waiinoc:' er geen rook 

 meer werd waargenomen. Maar. dat wij hier meer met eene 

 locale werking en in het bizonder met de Tjermé te doen had- 

 den , moet ik afleiden uit de omstandigheid dat de mecsie schok- 

 ken in den omtrek van dien berg werden waargenomen en niet 

 binnen de in de richting van de Slamat gelegen districten Le- 

 bahwangie, Loeragocng en Tjiawigehang. 



Ook acht ik het niet overbodig hier nog aan te teekenen 

 dat Tjikasso, alwaar de schokken het hevigst moeten geweest 



