269 
»te beschadigen, uit den grond genomen worden en wan- 
»neer men haar in onzijdige blaauwe lakmoestinktuur laat 
»groeijen, die vloeistof rood maken. De wortels scheiden 
„alzoo een zuur af; bij kooking wordt de roodgemaakte 
» tinktuur weder blaauw; dat zuur is dus koolstofzuur. 
Tot zoover de Hoogleeraar Liebig. 
Niemand die met de werkzaamheden, welke in een land- 
bouw-scheikundig Laboratorium nu en dan noodwendig 
moeten plaats grijpen, bekend is, zal het bevreemden, dat 
deze regelen in hooge mate mijne aandacht tot zich trokken. 
Het was verder de eenige mededeeling, welke ik omtrent 
deze belangrijke zaak bezat; geen enkel ter mijner beschik- 
king staand werk of tijdschrift, ook niet die van den laat- 
sten tijd (1859 en 1860), maakten er zelfs melding van. De 
aangehaalde feiten intusschen waren zoo geheel in strijd 
met datgene, wat de wetenschap tot heden toe verkondigd 
had enlokten dusdanig tot het nemen van eenige vergelij- 
kende proeven uit, dat ik besloot dit onderwerp tot een 
punt van onderzoek te maken, voor zooverre althans, dat 
met de eischen eener inrigting als de bovengenoemde hier 
overeentebrengen was. Ik voeg er deze laatste zinsnede 
bij, omdat niemand meer dan ik overtuigd kan wezen, 
dat onderzoekingen gelijk de navolgende, geheel in den 
weg liggen van diegenen in Europa, welke in het bijzon- 
der als de wetgevers der hier te volgen zuiver wetenschap- 
pelijke regelen aantemerken zijn: dat in den regel dus, in 
Indie uitsluitend, die praktische zaken dienen behandeld 
te worden, welke in een meer onmiddelijk verband staan 
met de behoeften eener kolonie, zoo als de Nederlandsch- 
Indische is. Men beschouwe dus dit stuk, als behelzende 
de resultaten van een onderzoek, dat niet alleen uit groote 
belangstelling voor de zaak zelve, maar ook ten gevolge 
eener wezenlijke behoefte, door gebrek aan meerdere voor 
mij beschikbare inlichtingen veroorzaakt, als bij uitzonde- 
ring door mij is volvoerd. De stellingen toch van den 
hooggeleerden schrijver staan onder anderen in eene naau- 
