279 
moet uitgespoeld worden, voordat het hiervan geheel is 
bevrijd. In de meeste gevallen, men kan er zich van ver- 
zekerd houden, worden die praecipitaten gewogen , wanneer 
zij (in streng scheikundigen zin gesproken) nog niet vol- 
komen potasch of soda-vrij zijn, en in den regel te regt. 
De onoplosbaarheid der ligchamen in water toch heeft hare 
grenzen, zoodat men op het laatst meer der te wegene 
stoffe door dat aanhoudend uitspoelen verliezen zoude, dan 
door eene zooveel mogelijk naauwgezette verwijdering der 
potasch of soda, in naauwkeurigheid te winnen zoude wezen. 
Hoe eindelijk in de organische natuur de groep der 
humuszuren, even hardnekkig de ammonia vasthoudt, is 
iederen deskundige bekend. 
Waarop komt nu de stelling des schrijvers, in verband 
met het resultaat dat uit alle deze feiten te trekken is 
neder ? 
Heeft men hier aan eene afzonderlijke kracht of eigen- 
schap der bouwaarde te denken, eene kracht welke haar 
uitsluitend toekomt en waardoor deze in staat zoude zijn, 
al die deelen volkomen terug te houden, welke zij tot de 
voeding der gewassen noodig heeft? Wij gelooven het niet, 
maar meenen de waarheid uit te spreken, wanneer wij al- 
dus ter nederschrijven: »De bouwaarde met water door- 
„gespoeld wordende, laat dáärom zoo weinig potassa, am- 
„monia enz. los, omdat zij ze altijd slechts in betrekkelijk 
„hoogst geringe, in water oplosbare hoeveelheden bezit en 
„daarenboven deze alkalien zeer moeijelijk uit te spoelen 
„zijn. De phosphaten van kalk, ijzer en magnesia dier 
„bouwaarde, worden dáärom zoo weinig door water opge- 
„lost, omdat rein water ze zoo weinig oplossen kan. Rein 
„water, zooals men dat in de wetenschap verstaan moet, 
„viel als regen evenwel nog nimmer op deze planeet ter 
„neder; het regenwater bevat steeds koolzuur en neemt 
„het bovendien, eenmaal in den grond aangekomen, nog 
„op. Met koolzuur bedeeld water, met weet het immers, 
„lost de phosphaten op; de analysen van het sawah-water 
