285 
men en kalk opgelost en doorgelaten, als dit bij het potas- 
sium-zout had plaats gegrepen. Alhoewel nu de theorie 
in deze stelling des hoogleeraars, welligt gaarne eene beves- 
tiging had gezien van datgene wat de praktijk geleerd heeft, 
dat namelijk eene zekere hoeveelheid keukenzout in den 
grond, voor den groei van vele gewassen schadelijk moet 
genoemd worden (chloorpotassium is dit evenzoo), zoo kan 
deze theorie den toets der feiten evenwel niet weerstaan en 
moet zij dus onvoorwaardelijk vallen. Integendeel zoude 
men uit deze gelijksoortige verhouding van echloorsodium 
en chloorpotassium, ten aanzien der bouwgronden eerder 
mogen besluiten, dat in de levende natuur, de behoefte 
aan het potassium zeer geschikt door het sodium kan ver- 
vuld worden, zooals dit in zoovele andere omstandigheden 
(in de techniek, enz.) dan ook werkelijk het geval is, en 
men alleen daarom de potassium — zouten meer dan die 
van het sodium in de gewassen aantreft, omdat de eerste 
in de bouwgronden der binnenlanden althans, meer voor- 
komen dan de laatstgenoemde. 
Het vermogen der bouwgronden om sommige zouten te- 
rugtehouden, vond ik het sterkst uitgesproken ten aanzien 
der phosphaten en dat wel voornamelijk bij de zware klei- 
gronden, zooals uit de volgende proeven optemaken is. 
1,04 gr. phosphas ammoniae. werd in 5 Ned. Onc. water 
opgelost, deze oplossing door 2!/, N. O. van eenen zeer 
zwaren grond gefiltreerd en deze na het uittrekken nog 
eenigen tijd met water nagespoeld. De verzamelde vochten 
hierna verdampt zijnde, voegde men in deze, ammonia, 
chloorammontum en sulphas magnesiae toe, na de gloeijing 
van het hierdoor verkregen praecipitaat, verkreeg men aan 
pyrophosphas magnes. 0,011 gr. = 0,007 gr. phosphorzuur. 
In dit geval was dus nagenoeg de geheele hoeveelheid 
aangeboden phosphorzuur door de aarde opgenomen. Bij 
eene gelijksoortige proef, genomen met eenen ligten humus- 
rijken tuingrond, verschilden de resultaten slechts in graad, 
in aard echter kwamen zij volkomen met die van den zwa- 
