480 
eene naauwkeurige berekening slechts 17 maat kleiner 
ligchamelijken inhoud. 
er 
De ontdekking der nieuwe planeet eenmaal als een feit 
aangenomen zijnde, ontstond natuarlijk de vraag, is zij 
vroeger nooit meer, op de Zon geprojecteerd, door sterre- 
kundigen waargenomen? Menigwerf was eene zwart ronde 
vlek op de Zon gezien als: den 6den Junij 1761 door 
Scheuten te Grefeld, omtrent het einde van Februarij 1762 
door Staudacher, den 19 November 1762 door Lichtenberg 
de Göttingen, in Me: 1764 door [toffmann, den 18 Janu- 
arij 1798 door Dangos te Malta, den 10 October 1801 
door Fritsch te Quedlinburg, den 9 October 1819 door 
Stark te Augsburg enz, maar geen dezer keeren werd er 
eene volledige waarneming gedaan, even als Lescarbault 
geleverd had. Niettemin was het waard om al dergelijke 
waarnemingen te verzamelen, hetgeen door Prof. Wolff te 
Zurich geschiedde, den iĳjverigen waarnemer der zonne- 
vlekken, den ontdekker van het verband der zonnevlekken 
en het aardmagnetismus. 
Wolff meende dat de waarnemingen van 18 Januarij 
1898, 10 October 1802 en 9 October 1819 door eene en 
dezelfde planeet konden voorgesteld worden, waarvan de 
omloopstijd 58,5 of wel 19,25 dagen zoude bedragen. De 
overeenkomst van dit getal met het getal 19.7, door Le- 
verrier afgeleid uit de waarneming van Lescarbault, is 
merkwaardig, en aanvankelijk werd ook aan de door Wolff 
medegedeelde hypothese eenige waarde gehecht. Doch Wolff 
had hierbij niet in aanmerking genomen, dat het vlak der 
loopbaan der nieuwe planeet op het vlak van de foopbaan 
der aarde eene helling van ongeveer 12: had, en dat der- 
middellijn der nieuwe pianeet, en dit zou ook de ware verhouding der middel- 
lijnen geweest zijn. Nu is 2.58 X 2.58 X 2.58 nagenoeg —= 17, hetgeen dus 
de verhouding daarstelt tusschen den ligchamelijken inhoud der twee plaatsen: 
