77 
tiende eeuw door een aantal andere waren gevolgd, die uitge: 
voerd werden met geleidelijk verbeterde hulpmiddelen. 
Hij deed opmerken, dat nog in lateren tijd belangrijke ver- 
heteringen aan de hoekmeetinstrumenten zijn aangebracht, o. a. 
door het vervangen van het paslood door het niveau, van de 
noniën door mikroskopen, van cirkelbogen door geheele cirkels, 
en ging verder over tot de beschrijving der toestellen, die ach- 
tereenvolgens gebruikt zijn geworden voor het meten der basis ; 
in het eerst houten stangen, later ijzeren stangen, terwijl de 
temperatuur op kwikthermometers werd afgelezen. 
Hij deelde mede, dat bij de Fransche graadmeting in 1792 
en volgende jaren voor het eerst een door Borpa ontworpen 
basismeeltoestel gebruikt is, waarin de meetstangen door de 
vereeniging van twee naast elkander liggende staven van ver- 
schillende metalen, zelve als thermometers werkten en de el- 
kander opvolgende meetstaven elkander niet aanraakten, ter- 
wijl de daartusschen overblijvende afstanden telkens opzettelijk 
gemeten werden. 
Hij wijst er op, dat eerstgenoemd heginsel alleen in den 
door Struve voor de Russische triangulatiën ontworpen toestel 
verlaten, maar anders steeds is behouden geworden en dat in 
den laatsten tijd alleen nog deze verbetering is aangebracht, 
dat de aflezingen, in plaats van door noniën , door miscroscopen 
geschieden, welke laatste verbetering in den voor de triangu- 
latiën in Spanje door Brunner te Parijs uitgevoerden toestel 
is ingevoerd, evenals in den ter vergadering aanwezigen, voor 
Java bestemden, eenvoudiger zamengestelden toestel, door Rer- 
sorD te Hamburg vervaardigd. 
Na eene korte pauze gaat de spreker over tot de beschrij- 
ving en uitlegging van de verschillende deelen van den toestel, 
de staven in hunne ijzeren kokers, de schragen, waarop zij 
rusten; hij wijst op de doelmatige inrichting om de staven in 
hare positie te leggen en te richten , op de verschillende voorzor- 
gen, die door de vervaardigers gebruikt zijn om de buiging 
der staven door de zwaarte zoo gering en zoo onschadelijk 
