115 
ik eigenlijk zonder hulp geweest ben en het mij spect de twee 
bedienden meegenomen te hebben. 
Ik kon er niet dadelijk toe besluiten met de »Izoumroud” 
mede te gaan, kwam er echter toe om de wille van mijne 
gezondheid en ten einde mijne onderzoekingen te kunnen be- 
werken; maar ik ben vast besloten naar Nieuw Guinea terug 
te keeren en dat wel spoedig. 
Het schip, hetwelk mij afhaalde, bleef slechts vijf dagen in 
de Astrolabe golf, maar op de terugreis hadden wij toch van 
de 200 man 80 zware ‘koortslijders, zoodat wij zes weken te 
Ternate moesten blijven liggen; nu gaan wij naar de Phi- 
lippijnsche eilanden en naar Hongkong, om eene betere lucht- 
streek voor onze zieken op te zoeken. 
Ik maak den tocht mede en ben van plan onder anderen 
Cebu aan te doen en de Negrito’s op Lucon te bezoeken; dan 
ga ik naar de Soenda-eilanden en van daar naar Nienw Guinea, 
maar aan een ander gedeelte van de kust. 
Gedurende twee en een half jaar heb ik geleefd zonder be- 
richten uit de Europeesche beschaafde wereld te ontvangen 
en zou daarom gaarne iets willen hooren van hetgeen in den 
laatsten tijd in de wetenschappelijke wereld is omgegaan ; mis- 
schien kunt gij mij eenige van de laatste afleveringen van Uw 
tijdschrift zenden. 
Gij zoudt mij ook veel genoegen doen, indien gij soms het 
een of ander uit dezen brief in een der nieuwsbladen mede- 
deelt, daarbij op te geven, dat mijn adres voor den eersten 
lijd is »Batavia poste restante”; misschien zijn er onder mijne 
vrienden, die mij sehrijven willen; maar dat zij het spoedig 
doen, want ik ga weldra weêr naar Nieuw Guinea. 
Ik heb veel, zeer veel te bewerken: mijne uitkomsten zend 
ik U in allen gevalle spoedig toe. 
„Manilla, 22 Maart. Eerst heden gaat mijn brief weg en 
hiermede zend ik mijne hartelijke groeten aan al mijne vrien- 
den in Duitschland.” | 
DEEL XXXIII. 8 
