156 
lijke verklaring geeft van wat men de elementen eener plane- 
ten-loopbaan noemt, behandelde hij in het eerste hoofddeel de 
geschiedenis der komeet van Halley, d. 1. alles wat van de 
vroegere verschijningen der komeet mede te deelen is, de om- 
standigheden, waaronder zij zich vertoonde, de onderzoekingen 
van Halley en zijne voorspelling, dat de komeet in 1758 of 
1759 terug zou komen en de bij die verschijning gedane waar- 
nemingen; in het tweede hoofddeel de toekomstige verschijning 
in het jaar 1855 en wel eerst de storingen, die de komeet door 
de aantrekking der planeten ondergaat en de berekeningen 
daarvan door Pontécoulant, Damoiseau, Lubbock en Rosenber- 
ger, en daarna de voorspelling van haren waren en haren 
schijnbaren loop bij de aanstaande verschijning. Kaiser had dé 
verhandelingen dezer wiskundigen zorgvuldig bestudeerd en uit 
de verschillende berekeningen aangaande den tijd van doorgang 
door het perihelium een resultaat afgeleid, dat van al de an- 
deren afweek. De wijze, waarop hij hierin te werk ging, ver- 
raadt reeds den scherpen kritischen blik, dien ieder, die hem 
kende, zoozeer in hem bewonderde. Hij ontdekte eenen mis- 
slag in de berekening van Pontécoulant en leidde uit eene oor- 
deelkundige verbinding der berekeningen van Pontécoulant en 
Rosenberger af, dat de komeet den 15%” November door zijn 
perihelium gaan moest. Pontécoulant had den 7%” November, 
Damoiseau den 4°", Lubbock den 50” October gevonden, ter- 
wijl Rosenbergers berekeningen zich niet verder dan tot de 
verschijning van 1759 uitstrekten. 
Zeodra de komeet in Augustas ontdekt was, kon al vrij 
spoedig eene juiste bepaling van den tijd van doorgang door 
het perihelium plaats hebben en men vond slechts een verschil 
van 0,06 dag of anderhalf uur met de door Kaiser aangeno- 
men waarde. Geen wonder, dat de weg, dien de komeet aan 
den hemel beschreef, volkomen overeen kwam met dien, wel- 
ken Kaiser op een de. verhandeling vergezellend kaartje had 
afgeteekend, terwijl die in andere werkjes over hetzelfde on- 
derwerp, onder anderen van den jongen Littrow, geheel ver- 
keerd was voorgesteld. 
