144 
bevredigde hem de bij dubbelsterren in het algemeen bereikte 
nauwkeurigheid niet: uit andere geschriften van zijne hand 
blijkt, dat zijne bedoeling hiermede is het aanwezig zijn van 
onverklaarbare, soms standvastige, soms zeer variërende ver- 
schillen tusschen twee waarnemers, veel grooter dan de weder- 
zijdsche waarschijnlijke fouten der eindresultaten mogelijk zou- 
den doen achten: ten tweede bleek hem maar al te zeer, dat, 
hetzij door de lichtzwakte der kleinste, hetzij door den te geringen 
afstand der beide zamenstellende sterren, een aantal der uitgekozen 
dubbelsterren de kracht van een kijker met een zes-duims-objectief 
overtreffen. Hierbij kwam, dat het aantal grootere en machtigere 
kijkers langzamerhand toenam, en dus de overtuiging bij hem 
veld won, dat hij kans had onnutten arbeid te verrichten door 
met zijn klein werktuig in deze metingen met zijne gelukkiger 
vakgenooten te willen blijven mededingen. Het is voorzeker 
te bejammeren, dat Kaiser tot dit besluit kwam, daar het toch 
duidelijk gebleken is, dat hij door zijn buitengewoon talent van 
observeren stellig menig ander overtrof, en de uitmeting van 
dubbele sterren voor een sterrekundige, die bovendien door 
andere ambtsplichten gebonden is, het voordeel heeft geene 
langwijlige herleiding der waarnemingen na zich te slepen. Hoogst 
waarschijnlijk heeft de afstand van zijne woning op de Celle- 
broêërsgracht van de sterrewacht en de last, daardoor ontstaan- 
de, veel bijgebracht tot dit besluit, maar zeker niet in geringe 
mate de nieuwe taak, die bij zich opgelegde: een populair 
handboek der sterrekunde te schrijven. 
Dit werk, dat ieder beschaafd Nederlander kent, voldeed aan 
eene reeds lang gevoelde behoefte. De bestaande werkjes over 
sterrekunde, die voor het onderwijs gebruikt en door weet- 
gierigen gelezen werden, waren gedeeltelijk studieboeken, zoo 
als, om slechts een voorbeeld te noemen, de overigens voor- 
treffelijke Cosmographische lessen van De Gelder, gedeeltelijk 
niet meer op de hoogte des tijds. Maar hetgeen Kaiser vooral 
tot het schrijven van den Sterrenhemel noopte, was de bij hem 
veld winnende overtuiging, dat de populaire voordracht eischen 
