145 
stelde, waaraan de bedoelde werken niet geheel voldeden. Door 
meer dan één boekhandelaar aangezocht om van het werk van 
Von Littrow: »Die Wunder des Himmels”’, eene Nederlandsche 
vertaling te bewerken, sloeg hij dat aanzoek telkens af, omdat 
hij het, zonder te willen beslissen of het in Duitschland bij 
het groote publiek gelezen werd, niet voor den Nederlandschen 
lezer geschikt achtte. Toen van dit werk toeh later eene ver- 
taling in het licht kwam en hem die door de redaktie van den 
„Gids” ter recensie gezonden werd, ontwikkelde hij zijne gron- 
den voor die meening. Zijne grieven tegen vele der bestaande 
cosmographische boeken, die voor het publiek bestemd zijn, 
waren het gebruik van wiskundige figuren en het voorkomen 
in die werken van de beschrijving der hulpmiddelen, door de 
astronomen zelven gebruikt om tot de kennis van hun vak te 
geraken; met andere woorden van de instrumenten. Dat zijne 
inzichten in deze beide opzichten niet zoo geheel onjuist wa- 
ren, heeft het debiet van den Sterrenhemel, waarvan nu reeds 
drie oplagen van het eerste en twee van het tweede deel ver- 
schenen zijn, ruim bewezen. Ik kan niet nalaten hier eenige 
regels af te schrijven, handelende over het tweede punt: re- 
gels, die ons den humoritischen stijl herinneren, dien Kaiser 
„zoo goed kon aannemen, wanneer hij in zijne beoordeelingen 
moest afkeuren. »In het eerste jaar”, zegt hij in de aange- 
haalde recensie, »waarop ik aan de Leidsche hoogeschool ook 
„de populaire sterrekunde te onderwijzen had, meende ik zeer 
„wel te doen met mijnen toehoorders eenige sterrekundige 
„werktuigen voor te stellen en te verklaren, maar ik zag spoe- 
„dig, dat zij slaperig werden, die anders gewoon waren mij 
„met groote belangstelling aan te hooren, en ik dacht bij mij- 
„zelven: men maakt toch altoos eene dwaze figuur als men 
„buiten de maat speelt. Dikwijls ontvang ik bezoekers op het 
„observatorium, die dan de werktuigen in natura en niet slechts 
vin kleine onvolkomen afbeeldingen voor zich zien, en dan 
„maakt de eene de geleerde aanmerking, dat het koper dier 
„werktuigen mooi geschuurd is, de ander vindt dat het passa- 
DEEL XXXIII. 10 
