150 
Herschel, Piazzi, Olbers enz., wier namen ieder zich herin- 
nert reeds vroeg aan de ontdekking der planeetjes te hebben 
hooren verbinden, doch die voor velen niets meer dan klanken 
zijn, worden door de ontvouwing en beschrijving hunner onder- 
zoekingen bekenden, wier arbeid de belangstelling van den 
lezer opwekt, vooral nu het streven van allen als een zamen- 
hangend geheel wordt beschreven. 
Hoe veel schoons dit werk bevatte, heeft het Kaiser later 
veel verdriet veroorzaakt. Het werd lang niet zoo algemeen 
gelezen als de Sterrenhemel en de uitgever klaagde over het 
geringe debiet. Niet zonder wrevel liet zich Kaiser hierover 
ook in druk uit, en het weerhield hem, zoo als hij verklaarde, 
bij het publiek weder met dergelijke omvangrijke werken op 
te treden. Ik geloof echter, dat de reden van deze teleurstel- 
ling niet ver te zoeken is. Hij, die zich met het publiek in 
aanraking stelt, moet het publiek nemen zoo als het is en niet 
zoo als hij het gaarne wenschen zou. Kaiser zelf heeft, zoo- 
als wij reeds boven zeiden, de stelling geuit, dat het publiek, 
voor zoo ver het in de wetenschappen belang stelt, toch die 
belangstelling alleen wijdt aan de resultaten, maar niet aan 
de hulpmiddelen, waarmede die resultaten verkregen worden. 
Welnu, even sterk is dit ook het geval met den weg , waarop 
zij verkregen werden. Het tweede deel van den Sterrenhemel 
heeft minder debiet gehad — om dien boekhandelaarsterm nog 
eens te bezigen — dan het eerste en zij, die het zich aanschaf- 
ten, waren ten deele liefhebbers, die de aanleiding gretig ge- 
bruikten, die het voor de beschouwing van de merkwaardigste 
voorwerpen van den Sterrenhemel aanbood; ik heb ook bezit- 
ters gekend, die het eerste deel gelezen hadden en zich het 
tweede deel ook aanschaften om het werk compleet te hebben: 
maar hoe dikwijls het mij voorgekomen is, dat door dilettan- 
ten belang gesteld werd in de resultaten der-sterrekunde en 
met hoeveel belangstelling de meest belangrijke hemellichten 
door een kijker werden aanschouwd, het is mij zelden of nooit 
voorgekomen, dat een dilettant belangstelling verried in de 
Lr 
