151 
methoden, waardoor de sterrekundigen tot de kennis van de 
loopbanen der planeten of kometen gekomen waren; een onder- 
werp, waaraan Kaiser in het tweede deel van den Sterrenhe- 
mel met zoo veel talent zijne krachten beproefde. Nog in 
mindere mate is dit te verwachten aangaande de ingewikkelde 
onderzoekingen van Leverrier en Adams, waarvan de beschrij- 
ving in het werk over de ontdekkingen der planeten misschien 
meer eene welkome handleiding is voor hem, die eene weten- 
schappelijke studie van het geheele onderwerp wenscht te ma- 
ken, dan eene aantrekkelijke lectuur, zelfs voor het meer bhe- 
schaafde en meer weetgierige gedeelte der natie. 
Ik zou de grenzen van dit levensbericht overschrijden, in- 
dien ik al de voortbrengselen van Kaiser’s werkzamen geest 
hier wilde opsommen of ontleden; ten behoeve van hen, die 
er belang in stellen, heb ik van zijne geschriften eene chro- 
nologische lijst, zoo volledig het mij mogelijk was, zamenge- 
steld; eene lijst, die van zijne onophoudelijke werkzaamheid, 
maar nog veel meer van het hooge standpunt getuigt, dat hij 
in de kennis der sterrekunde innam. Bijna in elk voortbrengsel 
van zijne hand worden de onderzoekingen van anderen mede- 
gedeeld en beoordeeld, waar het te pas komt, het ware van 
het waarschijnlijke gescheiden, met een oordeel, dat bewon- 
derenswaardig, ik zou bijna zeggen, benijdenswaardig is. Aan 
dat scherpe oordeel, dat tevens met eene ongeloofelijke snel- 
heid werkte, hebben wij nog verscheiden produkten te danken, 
die ik niet voorbij mag gaan, zonder onvolledig te zijn. 
Om eenigzins de tijdsorde te volgen moet ik beginnen met 
een woord te gewagen van den door Kaiser verbeterden pris- 
macirkel. Het sextant, in de vorige eeuw uitgevonden, is een 
werktuig, dat aan eene eeuwen lang gevoelde behoefte voldoet, 
namelijk die van met een instrument, dat los in de hand ge- 
houden wordt, den hoek te meten, die de gezichtslijnen met 
elkander maken, uit ons oog naar twee voorwerpen getrokken; 
voor zeevarenden is het onmisbaar om dagelijks de plaats van 
hun schip te bepalen. Maar het lijdt aan het gebrek, dat het 
