152 
kleine verborgen fouten kan hebben, die het resultaat der daar- 
mede gedane meting onjuist doen worden. Reeds hadden Amici 
te Molena en Steinheil te Munchen eene andere soort van in- 
strumenten bedacht, waar de spiegels van het sextant door 
zlazen prisma's vervangen waren, en die ten doel hadden eene 
meer volledige oplossing van het vraagstuk te leveren. De 
constructie van den prismacirkel van Amici is, zoo ver ik be- 
wust hen, niet openlijk bekend geworden; Steinheil heeft van 
den zijnen na elkander twee constructies bedacht, waarvan de 
tweede sommige gebreken miste, die den eersten ten laste 
kwamen. Hoe vernuftig de door Steinheil ontworpen instru- 
menten waren zamengesteld, Kaiser begreep. datde construc- 
tie nog aanzienlijk vereenvoudigd kon worden. Geholpen door 
de vaardigheid en bekwaamheid van den heer E. Wenckebach, 
die, bij Steinheil gevormd, zich te Amsterdam als instrument- 
maker had nedergezet, bracht hij na eenige proeven een werk- 
tuig tot stand, dat veel eenvoudiger ook dan de tweede pris- 
macirkel van Steinheil was, en werkelijk eene volledige oplos- 
sing van het hier gestelde vraagstuk genoemd mag worden. 
Het voldoet namelijk aan het vereischte, dat het instrument, 
voor zoover de waarnemer hiervoor zelf zorgen moet, zeer 
gemakkelijk kan gerectificeerd worden en dat de onvermijde- 
lijk overblijvende fouten, door de vereeniging van twee waar- 
nemingen, op bepaalde wijze genomen, geheel kunnen vernie- 
tigd en dus onschadelijk gemaakt worden, terwijl het zich 
onderscheidt van de beide prismacirkels van Steinheil door eene 
veel eenvoudiger constructie. 
Het trok onder anderen de aandacht van den ouderen Stru- 
ve, en ik herinner mij Kaiser in of omstreeks 1845 eens in 
eene zeer opgewekte stemming te hebben aangetroffen, daar 
hij een brief uit Rusland, ik meen van Struve zelf, ontvangen 
had, waarin hij geraadpleegd werd over de invoering van zijnen 
prismacirkel bij de Russische marine. Dit gaf aanleiding tot 
eene onderhandeling met den Nederlandschen minister van ma- 
rine over hetzelfde doel, nl. invoering van het werktuig bij de 
