161 
»dan twintig treden afdalen en een anderen van meer dan 
»honderd treden opstijgen. Bij afwisselend weder, zoo als het 
»meest altijd is, blijft mij slechts de keus tusschen drie be- 
„sluiten over: of in mijn studeervertrek te blijven en de waar- 
„nemingen. geheel op te offeren, of op het observatorium te 
„blijven en de werkzaamheden na te laten, die ik daar niet 
»volbrengen kan, of wel gestadig van het observatorium naar 
»mijn studeervertrek over te gaan, om zooveel mogelijk plig- 
»ten te vervullen, die zich met elkander niet vereenigen laten. 
Ik was wel gedwongen steeds het laatste te kiezen, en toch 
»ging daarbij menige avond met trappen-klimmen, terugkeeren 
„en wederkomen verloren, terwijl mijn lichaamgestel, vooral 
‚in den winter, onder moordende overgangen en vermoeijenis- 
»sen vreeselijk te lijden had.” 
In zijn werk: »over de ontdekkingen der planeten,” dat in 
1851 het licht zag en waarin verscheiden sterrewachten be-: 
schreven werden, kwam hij nogmaals op het onderwerp terug, 
en vergeleek hij de hulpmiddelen, die in Nederland voor de 
beoefening der sterrekunde bestonden met die, welke andere 
kleine staten van Europa voor deze wetenschap veil hadden. 
De aanstelling van eenen observator, die aan elk observatorium 
van eenige beteekenis niet ontbreken mag, en waarop hij in- 
dit geschrift sterk aandrong, geschiedde eindelijk in het jaar 
1855, en sedert dien tijd konden weder geregeld waarnemin- 
gen, aan de Leidsche sterrewacht volbracht, gepubliceerd wor- 
den, plaatsbepalingen van planeten en kometen, waarnemin- 
gen van de lichtveranderingen der veranderlijke sterren , sterre- 
bedekkingen en de juiste waarneming van allerlei verschijnse- 
len, die de satellieten van Jupiter aanbieden. 
Het groote beginsel der tegenwoordige praktische sterrekunde 
is: de resultaten der waarnemingen zooveel mogelijk onafhan- 
kelijk te maken van de onvermijdelijke fouten of gebreken van 
het instrument, en dit beginsel werd door de observatoren, 
die elkander opvolgden en die de voorschriften, hun door den 
voortreffelijken leermeester gegeven, steeds in praktijk brach- 
XXXIIL, 11 
