165 
den, die, evenmin als bij de stichting het noodzakelijk overleg 
met den bouwmeester der sterrewacht, steeds voor den sterre- 
kundige bevredigend afliep. Ook ontstonden zwarigheden, door- 
dien het gebouw, inclusief de geisoleerde pilaren, af moest, 
voordat nog de instrumenten waren aangekomen. Doch ook 
de moeilijkheden, hieruit ontstaande, werden eindelijk te boven 
gekomen. 
In den zomer van 1861 kwamen de voornaamste instrumen- 
ten, die de nieuwe sterrewacht zouden versieren, te Leiden 
aan, en reeds in hetzelfde jaar werd onder Kaisers leiding 
de poolshoogte van het midden van den meridiaankijker door 
waarneming van de onderste en bovenste culminatie der pool- 
ster, (door de heeren Kam en Van de Sande Bakhuyzen) be- 
paald, met alle voorzorgen, die bij deze soort van waarnemin- 
gen genomen kunnen worden. 
Op nieuw bleek door een streng onderzoek, dat de waarne- 
mingen te Leiden eene ongekende nauwkeurigheid bezaten, en 
dit was alleen een gevolg van de strenge uitvoering van maat- 
regelen, die door de onderzoekingen, voornamelijk van Bessel, 
als dringend noodzakelijk waren erkend, maar desalniettemin, 
behalve door hem, eigenlijk nergens geheel waren in acht ge- 
nomen. Om u mijne bedoeling duidelijk te maken, diene het 
volgende. De poolshoogte eener plaats kan, zoo als ieder uwer 
weet, bepaald worden door de hoogte eener ster bij haren 
doorgang door den meridiaan, als men hare declinatie kent; 
doch kiest men voor die ster eene circumpolaire ster en neemt 
men zoowel bij den bovensten als bij den ondersten doorgang 
hare hoogte waar, dan verkrijgt men niet alleen de poolshoogte, 
onafhankelijk van die declinatie, maar ook die declinatie te gelijker 
tijd. Nu spreekt het van zelf, dat, wanneer men verschillende 
eireumpolaire sterren op dezelfde wijze gebruikt, elke ster eene 
waarde voor de poolshoogte zal geven, en dat, als de waarnemingen 
goed zijn, die waarden zeer na met elkander moeten overeen- 
komen. Even duidelijk is het, dat, wanneer de meridiaan- 
cirkel van twee cirkels voorzien is, zoo als meestal het geval 
