167 
stemming te bereiken, door veel frequenter en met veel meer 
zorg dan de gewoonte was, de kleine veranderingen opzettelijk 
te bepalen, waaraan de vorm of de stand der instrumenten 
onderworpen is. In het algemeen wordt tegenwoordig, bij het 
gebruik van instrumenten, zooveel mogelijk aangenomen, dat 
het instrument niet geheel aan de eischen zijner constructie 
voldoet en de kleine afwijkingen worden hetzij zeer nauwkeurig 
bepaald, hetzij door doelmatige vereeniging van waarnemingen 
geëlimineerd. Met één voornaam onderdeel van het instrument 
werd op dezen regel echter nagenoeg overal eene uitzondering 
gemaakt, ik bedoel met de verdeeling der cirkels. Op zeer 
enkele sterrewachten, Königsberg, Pulkowa, Greenwich en 
Parijs, was van het onderzoek der verdeelstrepen bijzonder 
werk gemaakt en behalve te Parijs, bepaalde zich het onder- 
zoek slechts tot de strepen, die de volle vijftallen aanduiden, 
hoogstens tot de enkele graadstrepen. Wanneer men bedenkt, 
dat elke cirkel 560° heeft en elke graad in 12 deelen van 5’ 
ieder verdeeld is, dan vindt men, dat zich op beide cirkels 
niet minder dan 8640 streepjes bevinden, en het is te begrij- 
pen, welk een langwijlige arbeid het voor een astronoom zijn 
moet, van die allen de fout te bepalen. Welnu, mijne heeren! 
de sterrewacht te Leiden is thans de eenige, waar dit geschied 
is. Bij de eerste poolshoogte-bepaling, waarvan zoo aanstonds 
sprake was, werden alleen die strepen onderzocht, die voor 
de aflezing gediend hadden, maar later is het onderzoek over 
al de strepen der beide cirkels voortgezet. 
De eerste taak, die Kaiser in 1864 voor den meridiaancirkel 
bestemde, was de fandamentele bepaling van 180 vaste sterren, 
dat wil zeggen eene bepaling zoo volvoerd, dat zij geheel on- 
afhankelijk is, niet alleen van alle kleine afwijkingen van het 
instrument, maar ook van de buiging der cirkels door de 
zwaarte en van de fouten der verdeelstrepen. Deze arbeid was 
nog niet voltooid, toen door de centrale commissie der Euro- 
peesche graadmeting aan de sterrewachten te Leiden, Berlijn 
en Leipzig verzocht werd, de bepaling van 202 sterren op 
