172 
dikwijls de verhandeling in ongeloofelijk korten tijd op het 
papier. 
In eenige jaarverslagen, zoowel als in partikuliere brieven, 
toonde hij onverbloemd zijne ontevredenheid met de wijze, 
waarop door een tweetal assistenten op het observatorium ge- 
werkt werd, en wel eens is gevraagd, of dat oordeel niet on- 
billijk was. Het is moeilijk iemand te veroordeelen, zonder 
hem gehoord te hebben, maar het is mij niet bekend, dat de 
aangevallen observatoren zich in het openbaar verdedigd heb- 
ben, en de cijfers in de jaarverslagen toonen genoegzaam aan, 
dat de klacht over de ondoelmatige wijze van werken dier 
heeren niet ongegrond was en dat aan hunne opvolgers moest 
opgedragen worden het aan hunnen arbeid ontbrekende aan te 
vullen. Ik voor mij heb drie jaar als observator der sterre- 
wacht tot voorrecht gehad zijne voorschriften te mogen hooren, 
zijne raadgevingen ten opzichte van het uitvoeren der waar- 
nemingen te vernemen. Ik heb mij bij het strikt opvolgen 
dier voorschriften en raadgevingen nooit kwaad bevonden en 
met dankbaarheid en waar genoegen gedenk ik het tijdvak van 
mijn leven, waarin ik mij onder zijne leiding ongestoord aan 
de beoefening eener schoone wetenschap wijden kon. 
In den zomer van 1871 scheen zijne gezondheid weêr gun- 
stig en hij hervatte ook na de zomer-vacantie zijne collegiën, 
niet alleen de gewone, maar nog een afzonderlijk aan de kan- 
didaten over de overgangen van Venus voorbij de zon en den 
te verwachten overgang in 1874, een onderwerp, waarover het 
laatste van zijne hand verschenen opstel in de verslagen en 
mededeelingen der Kon. Akademie van Wetenschappen ook han- 
delt. Var nog andere onderwerpen had hij de behandeling aan 
zijne hoorders toegezegd, doch zij mochten niet lang meer van 
zijne lessen voordeel trekken, daar hij in den winter van 1871 
op nieuw door bloedspuwingen overvallen werd, die hem der- 
mate verzwakten, dat al spoedig zeer onrustbarende berichten 
omtrent zijnen toestand vernomen werden. Of hij nog in den 
loop van 1872 zijne lessen heeft kunnen geven, is mij niet 
