175 
bekend; maar zijn gestel kon dien nieuwen schok, die later 
door nieuwe aanvallen gevolgd werd, niet meer te boven ko- 
men en den 28°" Juli des vorigen jaars was hij niet meer. 
Wanneer men bedenkt, dat Kaiser van zijn 16de jaar af zich 
in zijn vak geheel zelf heeft moeten ontwikkelen en dan het 
onovertrefbaar gehalte overweegt van zijne wetenschappelijke 
werken, vooral wanneer men nagaat, wat sedert de stichting 
der nieuwe sterrewacht onder zijn bestuur is tot stand gebracht, 
dan moet men het bejammeren, dat gebrek aan wetenschappelijken 
geest, vereenigd met eene betreurenswaardige karigheid, hem 
zoo langen tijd weêrhouden heeft de eer van Nederland beter 
te handhaven in een vak, dat in de vorige eeuw aldaar althans 
een zeer kundig beoefenaar had. De wetenschappelijke inrich- 
tingen, zooals eene sterrewacht, laboratoria, enz. zijn naast 
het hooger onderwijs noodzakelijk, zoowel om gelegenheid te 
verschaffen de praktijk te leeren, waar de akademische lessen 
de theorie aankweeken, als om der wetenschap zelve bevorder- 
lijk te zijn. Wil eene natie op den naam van verlicht aan- 
spraak maken, dan behoort hare regeering doordrongen te zijn 
van het nut dier inrichtingen en moet aan deze niet het noodige 
onthouden, noch een vierde gedeelte eener eeuw zich tegen 
het stichten eener sterrewacht verzetten, die de roem van het 
land belooft te worden. 
Ook het onderwijs van Kaiser heeft rijpe vruchten gedragen; 
bij geen beschaafd Nederlander treft men de wanbegrippen om- 
trent de eenvoudigste verschijnselen van den hemel meer aan, 
die het voor 40 jaar niet ongewoon was te vernemen en aan 
de akademie te Leiden hebben niet alleen studenten der wis- 
en natuurkunde, maar die van alle fakulteiten, hunnen geest 
door het hooren van Kaiser’s lessen beschaafd. 
Hij is opgevolgd geworden door zijn vroegeren leerling Van 
de Sande Bakhuyzen, hoogleeraar in de toegepaste natuurkun- 
de aan de polytechnische school te Delft, dien Kaiser reeds bij 
zijn leven daarvoor waardig gekeurd had. Wij willen dien 
talentvollen jeugdigen geleerde, die eene dubbel zware taak te 
