452 
De heer van per Bore houdt daarop de volgende voordracht 
over dit onderwerp. 
MAME 
Ik heb mij voorgesteld uwe aandacht te vestigen op het 
mechanisme, en voor zoover doenlijk ook op de uitwerkselen 
van de ademhaling. id 
Het onderwerp is zoo uitgebreid, dat ik mij wel genood- 
zaakt zal zien om hier en daar fragmentarisch te zijn, maar 
aan den anderen kant, naar het mij voorkomt, belangrijk ge- 
noeg, om enkele gedeelten uitgebreider te behandelen. 
De bespreking van vraagstukken uit de levensleer van den 
mensch en de studiën over dat onderwerp zijn in vele opzich- 
ten geschikt voor eene waarlijk teleologische, ik zeg niet theo- 
logische, behandeling. In alle verschijnselen van het leven, in 
alle inrichtingen van ons lichaam het doel te zoeken, waarvoor 
zij bestaan, en de wijsheid van dat doel zoowel als de berei- 
king er van te bewonderen, ziedaar het eigenaardige der teleo- 
logie. En juist omdat, vooral in zoogenaamde populaire ge- 
schriften, meestal die richting van voordracht wordt gevolgd, 
geloof ik dat er veel nadeel gedaan wordt aan de ontwikke- 
ling van de kennis, bij het volk niet alleen, maar ook bij we- 
tenschappelijk gevormde menschen. 
Er zijn zoo vele wegen, die tot hetzelfde doel kunnen voeren. 
Daarom is men voortdurend in gevaar tot verkeerde gevolg- 
trekkingen te komen, als men zich bij het onderzoek van het 
eene of andere natuurverschijnsel steeds de vraag voor oogen 
stelt: „waarom, tot welk einde geschiedt dit of dat zoo?” 
Vele natuuronderzoekers hebben zelve het gevaar daarvan in- 
gezien en hebben als redmiddel de meening aangenomen, dat 
de natuur altijd den kortsten weg kiest, om het doel te be- 
reiken. De lievelingsspreuk van Boerhave »simplex veri segil- 
lum” zou vooral op de natuurverschijnselen van toepassing zijn. 
„De wijze inrichting der natuur moet ook eenvoudig wezen, 
juist omdat zij wijs en dus waar is; moet er een zeker doel 
