S4 



algemeen nog al geprezen hoedanigheifl en verder met het 

 visschen van paarlmoerschelpen en schildpad. (17) Verder ver- 

 vaardigen zij kannen en vaten van grol" aardewerk , de eerste 

 voor huiselijk gehruik , de andere om de klapper-olie in te 

 bewaren. Ook snijden (in lagliano) zij de paarlmoersciielpen 

 vrij aardig {assai fjraziosamente) die in verschillende vormen 

 voor lijlsieraden en huisraad dienen. 



De landbouw is onbeleekenend en bepaalt zich tot eenige 

 aanplantingen van mais (18). 



In de eene of andere streek van het bosch, alwaar de onder- 

 liggende koraal rots met genoeg leelaarde bedekt is, om een 

 verbouw van mais toe te laten, worden de boomen en struiken 

 omgekapt en weggebrand en daarna het zaad in den grond 

 gebracht in gaten, pas voor pas gemaakt met een aangepunt hout. 



Daarna wordt het veld met eene heining ^^an bamboestaken 

 omringd, om het tegen de wilde varkens te beschutten, en dan 

 tot op den oogst aan zich zelven overgelaten , waarna de grond 

 uitgeput en jaren lang voor geen verderen bouw meer ge- 

 schikt is. 



De inboorlingen leven dan ook meer van allerlei voortbreng- 

 selen van de zee, dan van de opbrengst van hunnen landbouw 

 van klapper en suikerriet van de slechtste soort doch, zoowel 

 op al de eilanden als op Nieuw-Guinea, in grooten aftrek. 



De doortrekkende handelaren verschaffen hun verder sagoe 

 en rijst. Behalve de twee laatste handels-artikelen krijgen zij. 

 in ruil voor hunne producten, katoenen stoffen , ijzeren gereed- 

 schappen of wapenen, kleederen van allerlei vorm en kleur, 

 tabak en arak. Zij kennen de waarde van het INederl. geld 

 en van de Mexicaansche dollars en nemen die in ruil aan , 

 altijd eene veel grootere som gelds vragende dan de hoogste 

 waarde der goederen bedraagt. 



Hunne wapenen zijn pijlen en spiesen, doch de toestand 

 waarin die wapenen vol stof in de woningen aangetroffen wor- 



(17) En Iripan},'. ji 



(18) Verder batalas en kaljanf^. n 



